بررسی دومین نشست خبری استاندارقم با اصحاب رسانه

بررسی دومین  نشست خبری استاندارقم با اصحاب رسانه

سید محمد حسین دریاباری

 شامگاه شنبه بیست و یکم اردیبهشت در استانداری قم نشست خبری برگزار شد که آن را دومین نشست خبری استاندار با اصحاب رسانه لقب دادند. در این نشست جمعی از اصحاب رسانه و خبرنگاران و شماری از مدیران زیربط حضور داشتند. امید است که بتوانیم در این  یادداشت کوتاه فضای آن محیط را برای خوانندگان توصیف کنیم و از نتایج به دست آمده گزارشی ملموس و قابل توجه ارائه دهیم . خبرنگاران و اصحاب رسانه پرسشگر بودند وفراوان پرسیدند نویسنده این سطور و چند تن از دوستان هم برای پرسیدن ثبت نام کردند اما پرسشگری برای آن ها مقدرنشد و از قلم آقایان خط خورده اند البته این مطلب ازباب گلایه مطرح نمی شود بلکه آن را به فال نیک می‌گیریم. برای این که اگر پرسیدن مقدر می‌شد سرنوشت سوال ما هم مانند سوال ها و پرسش های دیگران دچار همان نحوه پاسخگویی می‌شد.  در رسانه‌ها و مطبوعات واژگانی وجود دارد که در آن هم امید و هم نگاه مثبت نسبت به آینده موج می‌زند و علائم تحقق آن هم پیدا و هویدا است. در کنار همین واژگان کلمات و جملاتی است که در زمان  استخدام وقرارگرفتن درمتن مملو از امید است ولی علائمی از تحقق در آن مشاهده نمی‌شود. چرا که در این واژگان نیاز به فاعل یا نیروی انسانی قوی وتوانمند است وهمچنین اعتبارات سنگین وقابل ملاحظه ای رامی طلبد. برای روشن مفهوم عبارات فوق به چند نمونه بسنده می‌شود.

 باید بشود، خواهد شد ، در دست اقدام است ، به زودی انجام خواهد شد ، آماده بهره‌برداری است  ، دو سال و نیم دیگر در قم فرودگاه داریم ، متروی قم آماده بهره‌برداری است فقط واگن نیست ، بعد از ۲۰ سال گفته می‌شود در حال بررسی فواید مونوریل هستیم ، این دسته از واژگان در آن امید و نشاط برای آینده وجود دارد ولی بسان آن تشنه ی آب است که در بیابان گرفتاراست وبه دنبال آب می گردد. حال باید از بیرون سالن و حاشیه به درون نشست ،برگشت و اوضاع نشست خبری را مورد بررسی قرار داد.

همان گونه که قبلاً اشاره رفت دوستان زیادی موفق شدند در حوزه‌های گوناگون سوال کنند از محیط زیست ، جابجایی مدیران ، انتخاب شهردار در تراز قم ،عملکرد شورای شهر قم ،نابسامانی شبکه فاضلاب ، مشکلات معیشتی خبرنگاران ، دغدغه اصحاب رسانه و بالاخره چندین پرسش همیشگی مانند فرودگاه ، مونوریل و مترو و درنهایت سوالاتی که عمق مسائل و چالش های قم بشمار می رود همچون وضعیت نابسامان قطعی برق ، عصبانیت مردم از قطعی بدون اطلاع، بحران آب، مسائل فرهنگی و چالش اتباع و ایجاد تراکم در مدارس قم از مهم ترین پرسش ها بود. پرسش نویسنده این سطور سه مورد بوده است که یکی از آن توسط یکی از خبرنگاران پرسیده شد. آن پرسش درباره کارکرد و فعالیت شورای اسلامی شهر قم بوده است که استاندار محترم هم در پاسخ بدون توجه به بازتاب و انعکاس عملکرد اعضای محترم شورا در افکار عمومی قم و ایران ونیز در رسانه‌های داخلی و خارجی با نسخه وفاق این بیماری مزمن را شفا داد. دو پرسش دیگر که به آن پرداخته نشد یکی مربوط به وفاق است. وفاق در ادبیات سیاسی مفهومی داردکه در وفاق فعلی نظیر آن نیست وفاق حداقلی آن است که همه جریانات موجود و معتقد به نظام و قانون اساسی بتوانند دیدگاه و مافی الضمیر خود را در حوزه‌های گوناگون سیاسی ، فرهنگی ، اجتماعی، اقتصادی بیان و ابراز کنند. پرسش سوم نویسنده ی این سطور کاملاً مردمی و پیشگیرانه بسیاری ازبیماری‌های مختلف است و آن مربوط به مدیریت غله و به نوعی به فرمانداری نیز مربوط می‌شود. آیا کسی بر نانوایی‌های شهر نظارتی دارد؟ البته در ابعاد گوناگون آن از نحوه پخت نان تا فرآوری آرد. این موضوع به سلامت مردم بستگی دارد ولی هیچ نظارتی که موثر و فراگیر باشد در سطح شهر به چشم نمی‌خورد.سپس آقای مهندس بهنام جودرقامت استاندار درصدد پاسخگویی به انبوه پرسش ها برآمد. وی با متانت  والبته  فهرست وار به پرسش‌ها پاسخ داده و گاهی هم به درشتگویی یا پرخاشگری دوستان منطقی و عقلانی برخورد کرده است. هیچگاه ایراد و اشکال به اشخاص نیست بلکه به سیاست و نحوه برخورد به عباراتی است که در مصاحبه‌ها و سخنرانی‌ها استخدام می‌کنند . شاید همه امیدوارند که این تعامل منجر به حل مشکلات مردم گردد. برخی از عبارات که در بیانات استاندار به چشم می‌خورد با قوانین همخوانی ندارد و آن این که ما با هماهنگی و گفتگو با نمایندگان مجلس مسئولان را منصوب می‌کنیم آیا دولت در امور نمایندگان دخالتی دارد؟ تا نمایندگان در امور اجرایی دخالت کنند؟ بدیهی است که نماینده خوب آن است که وظایف قانونگذاری خویش را مناسب  و منطقی  انجام دهد مردم از او در این زمینه درخواست دارند. یکی از مهم‌ترین نکاتی که باید به استاندار خاطرنشان شود این است که مهم‌ترین امر رضایت افکار عمومی است کارمسئولان باید در نهان و آشکار رضایت افکار عمومی را به همراه داشته باشد رضایتمندی مردم یعنی این که در هر جا نشسته‌اند سخنان آن ها رضایت از رفتار وعملکرد آنان باشد رضایت افکار عمومی یعنی قانع  شدن مردم.

چاپ شده درروزنامه گویه مورخ دوشنبه 22 اردیبهشت 1404 شمسی / 14 ذوالقعده 1446 / 12 می 2025 میلادی / سال بیست ویکم/ شماره 2623 

شورای شهر و روستا مقام خدمت یا میدان گروه های سیاسی

شوراها مقام خدمت یا میدان گروه های سیاسی

سید محمد حسین دریاباری

*شورای شهر و روستا مقام خدمت یا میدان گروه های سیاسی

 نهم اردیبهشت به عنوان «سالروز تأسیس شوراهای اسلامی شهر و روستا» شناخته می‌شود. این روز به مناسبت قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و به منظور تقویت مشارکت مردمی در اداره امور محلی نامگذاری شده است. 

اصول گوناگون قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران از جمله اصل هفتم، شوراها را به عنوان نهادهای تصمیم‌ گیر محلی تعریف کرده‌اند. 

دورنخست انتخابات شوراها در سال ۱۳۷۷ برگزار شد و از آن زمان به صورت منظم هر ۴ سال یک‌بار انتخابات شوراها انجام می‌پذیرد. 

 مهم ترین وظایف شوراها نظارت بر عملکرد شهرداری‌ها و دهیاری‌ها، مشارکت در برنامه‌ریزی توسعه محلی، انتخاب شهردار یا تأیید دهیار و بررسی و تصویب بودجه شهرداری و طرح‌های عمرانی  عنوان شده است.

دراهمیت شوراها گفته می شود که شوراها نماد حکومت مردمی و تمرکززدایی در مدیریت کشور هستند و نیز این نهادها باعث افزایش مشارکت مردم در تصمیم‌ گیری‌های محلی می‌شوند. 

البته باید خاطرنشان کرد که این نهاد مانند هر نهادی دیگر بدون چالش نیست برای شورا هم چالش‌هایی برشمردند و آن این که برخی معتقدند شوراها با محدودیت‌های اجرایی و مالی مواجه اند ودر برخی موارد وابستگی شورا به نهادهای مرکزی باعث کاهش استقلال عمل آن ها شده است.

به نظر می‌رسد تصویب قوانین جدید مربوط به شورای اسلامی شهر و روستا در مجلس شورای اسلامی به منظور تقویت و افزایش اختیارات و بهبود عملکرد شور اها انجام شده است. طبق قوانین جدید شوراها اختیارات بیشتری در انتخاب و عزل شهرداران و دهیاران پیدا کردند. پیش از این گاهی تایید نهایی شهرداران با دستگاه‌های مرکزی بود اما اکنون نقش شوراها پررنگ ‌تر شده است.

بر پایه مصوبات جدید استقلال مالی بیشتری برای شوراها پدید آمده است. شوراها می‌توانند درآمد محلی مانند {عوارض شهرداری} را با شفافیت بیشتری مدیریت کنند و دیگر این که امکان تصویب طرح‌های درآمدزایی محلی با نظارت شوراها افزایش یافته است.

علاوه بر این تقویت نظارت شوراها بر شهرداری‌ها و دهیاری‌ها هم فزایش نشان می‌دهد. شوراها حق بررسی دقیق‌تر عملکرد مالی و اجرایی شهرداری‌ها را دارند. مضافاً بر این در صورت تخلف یا عدم کارایی مدیران محلی، شوراها آسان تر می‌توانند نسبت به تغییر آن ها اقدام کنند. طبق قوانین مصوب اخیر، تسهیل در تصویب طرح‌های عمرانی محلی لحاظ شده است. روند تصویب طرح‌های توسعه شهری و روستایی سریع‌تر شده است. با این قوانین، شوراها می‌توانند با همکاری استانداری‌ها بودجه‌بندی پروژه‌ها را با اولویت‌بندی محلی پیش ببرند.

 قوانین مصوب اخیر به عقیده برخی کارشناسان چالش‌های احتمالی را به دنبال خواهد داشت. این دسته بر این باورند که تداخل اختیارات بین شوراها و نهادهای مرکزی به وجود خواهد آمد.

در برخی مناطق ضعف مالی شهرداری‌ها و دهیاری‌ها ممکن است مانع اجرای کامل این قوانین شود و این خود مشکلی است که این دسته به عنوان چالش معرفی می‌کنند. قوانین جدید اگرچه گامی مثبت در جهت تقویت شوراها است، اما موفقیت آنها به تامین مالی مناسب ،استقلال عملی و همکاری نهادهای بالادستی بستگی دارد. اگر اجرایی شدن این قوانین با حمایت دولت همراه باشد می‌تواند به مشارکت بیشتر مردم در اداره امور شهر و روستا منجر شود.

یکی از موضوعاتی که همواره در خصوص شوراهای شهر و روستا و شهرداری‌ها مطرح است بازداشت برخی اعضای شورا و شهرداران در نقاط مختلف کشور است. این امر در رسانه‌ها وبین مردم واکنش‌هایی را هم به دنبال داشته و دارد. البته این واکنش‌ها متفاوت است.

بررسی‌ها و دلایل اعلام شده مقامات قضایی ‌حا کیست بیشترین اتهامات، مالی، فساد اقتصادی، اختلاس و سوء استفاده از موقعیت‌هاست. برخی از این بازداشت‌ها با اتهاماتی مانند تخلف در مناقصات رانت خواری سوء مدیریت در پروژه‌های شهری حکایت دارد. مانند بازداشت برخی شهرداران به دلیل فروش تراکم غیرقانونی یا تخصیص غیر مجاز. برخی موارد به تخلفات اداری و قانونی باز می‌گردد. مانند عدم اجرای قوانین مصوب مجلس نقض ضوابط شرعی یا عدم پاسخگویی به نهادهای نظارتی این امور از جمله مواردی است که بازداشت‌ها رادامن زده است.

بدون شک این بازداشت‌ها برعملکرد شوراها تاثیر می‌گذارد. این اقدامات گاهی باعث تعلیق پروژه‌های شهری، بی‌ثباتی مدیریتی و کاهش انگیزه مشارکت مردم در شوراها می‌انجامد.

لازم است خاطرنشان گردد که در موسم انتخابات شورا ها، مسئولان ذی‌ربط در انتخاب و گزینه کاندیدا ونامزد برای این سمت باید قوانین را به شدت مراعات کنند ونیروهای توانمند ، کارآمد ، مخلص و دور از جناح‌های سیاسی را اجازه مشارکت دهند. چرا که در این عرصه باید کار و تلاش کرد تا رضایت مردم را به دست آورد.

شورای شهر و روستا میدان مبارزه سیاسی و دعوا های ناشی از آن نیست زیرا هر یک از جناح‌ها که به شوراها راه می‌یابند باید به خدمات مردم، رفاهیات مردم، آرامش و آسایش مردم بیاندیشند نه به جناح و گروه سیاسی که منتسب به آن هستند. بنابراین کسانی که مسئولیت گزینش  نامزدها و کاندیداهای شورای شهرو روستا را دارند از مسئولیتی خطیر برخوردارند.

بدون شک هرچه قوانین محکم‌تر باشد، کسانی که انتخاب می‌شوند با ضوابط تعیین شده مطابقت و هماهنگی داشته باشند، علاوه بر این، دستگاه‌های نظارتی هم همواره مراقب امور باشند، بازداشت‌ها و انحراف از مسیر واقعی کمتر رخ خواهد داد.

رسانه‌ها درچارچوب سیاست های تعیین شده خود کارکردشوراها ی شهر و روستا را مثبت یا منفی ارزیابی می کنند. در مجموع ارزیابی موفقیت یا عدم موفقیت شوراها به عوامل سیاسی ، جغرافیایی و عملکرد اغضا بستگی دارد. باید تاکید کرد که شورا بستری برای مشارکت مردمی در اداره شهرها و روستاها ایجاد شده است.

نقش شوراها در پیشرفت پروژه‌های عمرانی محلی مانند احداث پارک‌ها، مدارس، راه‌های روستایی و مبارزه با فساد مفید ومؤثربوده است.  در برخی موارد شوراها مثل شورای شهرهای بزرگ واقعاً توانستند در تصمیم گیری‌های شهری تاثیرگذار باشند. هرچند با محدودیت‌های مالی و اداری مواجهند. البته همین امر در برخی شوراها به ویژه در شهرهای کوچک و روستا به جای نظارت بر شهرداری، خود بخشی از مشکل فساد اداری اند. نظر مردم درباره عملکرد شوراهای شهر و روستا به شدت متنوع و وابسته به تجربه محلی و دیدگاه سیاسی است.

اما می‌توان برخی گرایش‌های کلی را بر اساس نظرسنجی‌های غیر رسمی و گفتگوهای مردمی و تحلیل‌های رسانه‌ای شناسایی کرد. دیدگاه‌های مثبت مردم که در واقع حامیان شوراها هستند علی الخصوص شهروندان شهرهای کوچک و روستاها معتقدند شوراها توانسته‌اند مسائل محلی مانند آسفالت معابرو روشنایی معابرراحل کنند. برخی روستاها شوراهایشان موفق شده‌اند با جذب بودجه دولتی پروژه‌های کوچک عمرانی را اجرا کنند. مردم امیدوارند شوراها بتوانند از فساد مالی شهرداری‌ها جلوگیری کنند هرچند در عمل این امر همیشه محقق نشده است.

بسیاری از مردم معتقدند به ویژه در کلان‌شهرها شوراها اختیار واقعی ندارند و تصمیمات اصلی توسط استانداری، دولت یا نهادهای دیگر گرفته می‌شود. از جمله مواردی که می‌توان نام برد که مردم آن را منفی می نگرند فساد مالی و ارتباط با پیمانکاران است. برخی گزارش‌ها از رانت‌خواری اعضای شوراها و باند بازی در مناقصات شهری حکایت دارد که به بی‌ اعتمادی دامن زده است.

یکی از چیزهایی که مردم به عنوان کمرنگ بودن نقش خود پس از انتخابات شوراها احساس می‌کنند وبه آن باوردارند این است که شوراها پس از انتخابات به خواسته‌های مردم بی‌توجه می‌شوند وبه جای فعالیت های مردمی و تاثیرگذار بیشتر درگیر جنگ جناحی هستند.

روزنامه گویه سه شنبه 9 اردیبهشت 1404 شمسی / 1 ذوالقعده 1446 / 29 اپریل 2025 میلادی / سال بیست ویکم/ شماره 2614 

جدال شهرداری و اوقاف بر سر آرامستان های قم؛ اختلافی که با اجتهاد جواهری و فقه پویا حل می شود

جدال شهرداری و اوقاف بر سر آرامستان های  قم؛

اختلافی که با اجتهاد جواهری و فقه پویا حل می شود

سید محمد حسین دریاباری

 برخی از پژوهشگران ومحققان حوزه فقه وحقوق براین باورند که اجتهاد جواهری این دسته از مشکلات و مهم تر از آن را به آسانی حل می کند.

تقریبا مردم قم از طریق رسانه‌ها و گفتگوهای تلویزیونی و سایروسابل ارتباط جمعی طلاع یافته‌اند که بین شهرداری قم و سازمان اوقاف و امورخیریه بر سر آرامستان وادی السلام و قم نو اختلاف وجود دارد.

پرسشی که مطرح این است که این اختلاف بر سر چه موضوعاتی است؟ در این جا نکته‌ای باید مد نظر قرار گیرد و آن این که مدیران شهری و مسئولان محلی درباره ی وادی السلام و قم نو چه نگاهی دارند و چه می‌گویند؟ و اساساً مدیران و کارشناسان اوقاف دراین زمینه چه اندیشه ای را درسرمی پرورانند وچه می‌گویند؟

تردیدی وجود ندارد که مدیران شهری درباره برنامه‌های توسعه و ساماندهی و بهبود شرایط این مناطق صحبت می‌کنند.

مدیران و کارشناسان اوقاف و امور خیریه معمولاً درباره وادی السلام و قم نو با توجه به حفظ موقوفات توسعه اماکن مذهبی و مدیریت بهینه اراضی و قفی اظهار نظر می‌کنند.

ناگزیریم به بیان دیدگاه آنان بپردازیم و راه حلی برای آن بیابیم. اوقاف وادی السلام و قم نو را گورستانی تاریخی مذهبی می‌داند و بر حفظ حریم وقف اصرار دارد و معتقد است بر حفظ کاربری اصلی وادی السلام به عنوان گورستان وقفی و جلوگیری از تغییر غیرقانونی اراضی، برنامه‌ریزی برای ساماندهی امور توسعه فضای سبز، بهبود خدمات رسانی به زائران و خانواده متوفیان وبالاخره مرمت و نگهداری آثار تاریخی. بدین معنا که توجه ویژه به مرمت مقبره‌های علما و شخصیت‌های برجسته ی مدفون در وادی السلام شود و نیز معتقد است سازمان میراث فرهنگی برای ثبت بخش‌های قدیمی به عنوان میراث فرهنگی و ملی همکاری کند.

البته آرامستان قم نو اندکی با وادی السلام متفاوت است چرا که آن قدمت را ندارد شاید اوقاف معتقد است که این منطقه برای ساخت مساجد حسینیه‌ها و مراکز فرهنگی مورد استفاده قرار گیرد. همچنین ایجاد پروژه‌های خیریه مانند بیمارستان مدرسه و بالاخره کارشناسان اوقاف نگران آن هستند که در تغییر کاربری توسط کارشناسان شهرداری نیت واقفان مورد توجه و لحاظ قرار نگیرد.

به هرتقدیر کارشناسان و صاحب نظران این حوزه براین باورند که اختلاف این دو نهاد در امور آرامستان‌ها عمدتاً به مسائل مدیریتی، حقوقی و کاربردی این دو منطقه مربوط می‌شود.

مناسب به نظر می رسد دراین جا به بخش‌هایی از آن اشاره ‌گردد.

نخست این که مدیریت و نظارت بر آرامستان وادی السلام که یکی از بزرگترین قبرستان‌های ایران و دارای اهمیت مذهبی و تاریخی است با سازمان اوقاف است. به همین دلیل مسئولیت اصلی ومالکیت وقفی زمین‌های این آرامستان را بر عهده دارد.

شهرداری ممکن است به دلیل وظایف عمرانی و خدمات رسانی به شهروندان در برخی امور مانند دسترسی‌ها راه سازی و خدمات رسانی در اطراف قبرستان مداخله کند که گاهی با نظرات اوقاف در تعارض قرار می‌گیرد.

دوم این که طرح توسعه و ساماندهی قبرستان با افزایش جمعیت قم و نیاز به توسعه ی فضای دفن ممکن است بین شهرداری و اوقاف بر سر چگونگی ونحوه ی توسعه ی آرامستان، اختلاف نظر وجود داشته باشد. شهرداری ممکن است خواهان اجرای طرح‌های مدرن و گسترده برای ساماندهی باشد در حالی که اوقاف بر حفظ مالکیت وقفی و رعایت ضوابط شرعی تاکید دارد.

سوم این که قم نو تقریبا در نزدیکی وادی السلام است که برخی آن را هم قبرستانی مهم و تاریخی می‌دانند. اختلاف ممکن است بر سر حفاظت از آثار تاریخی، کاربری اراضی و طرح‌های توسعه شهری در این منطقه باشد.

سازمان اوقاف و میراث فرهنگی ممکن است با برخی طرح‌های شهرداری برای نوسازی یا تغییر کاربری مخالفت کنند.

چهارم ممکن  است اختلاف بر سرمسائل مالی و درآمدی باشد. برخی معتقدند آرامستان وادی السلام به دلیل تدفین متوفیان از سراسر ایران درآمد قابل توجهی به لحاظ هزینه‌های دفن و خدمات جنبی دارد. ممکن است اختلافاتی بر سر تقسیم درآمدها یا هزینه کردهای بودجه برای نگهداری و توسعه آرامستان بین شهرداری و اوقاف وجود داشته باشد.

پنجم ممکن است اختلاف به دلیل  چالش‌های حقوقی و اداری باشد. شماری از کارشناسان موارد تعارض و حدود اختیارات، بین نهادهای شهرداری و اوقاف را موجب بروز اختلاف می‌دانند که گاهی عدم هماهنگی در صدور مجوزها یا اجرای پروژه‌ها سبب تنش بین دو طرف می‌گردد.

گفته می‌شود این اختلافات عمدتاً مدیریتی و ناشی از تداخل وظایف بین نهادهای مختلف است. درسال های اخیر گاهی این اختلافات  با میانجی‌گری استانداری قم یا دستگاه‌های قضایی منجربه حل و فصل شده است.

با این حال تا زمانی که حدود اختیارات و مسئولیت‌ها به طور شفاف تعیین نشود امکان ادامه اختلاف وجود دارد. این نوع اختلاف که بین شهرداری قم و اداره اوقاف وجود دارد در حوزه املاک و اراضی است و به امور مدیریتی و حقوقی برمی‌گردد.

برخی از پژوهشگران ومحققان حوزه فقه وحقوق براین باورند که اجتهاد جواهری این دسته از مشکلات و مهم تر از آن را به آسانی حل می کند. آیا واقعا فقه پویا و اجتهاد جواهری می تواند به حل اختلاف کمک کند؟

در پاسخ به چنین پرسشی می‌توان گفت این موضوع امری بسیار بدیهی و واضح است زیرا نگاه فقه پویا و اجتهاد جواهری مبتنی بر مصالح مردم و گشودن راه جهت تسهیل در امور اجتماعی است. شاید بسیار دیده باشید ساجد و ساختمان‌هایی در میان خیابان‌ها قرار گرفته و مانعی بر سر انجام کارهای عمومی و مردمی بوده ولی با فتوا یی که برمبنای فقه پویا و اجتهاد جواهری که بر اساس مبانی اسلامی و استدلال‌های مورد نیاز، اهم و مهم را شناخته و مصالح و اموری را که مردم بدان نیازدارند را تشخیص داده ، بر این مبنا قوامض و پیچیدگی‌ها را به سهل و آسانی تبدیل کرده است و زمینه را برای حل مشکلات فراهم ساخت.

در سطور بعدی به مواردی از آن ها اشاره خواهد شد. 

این گونه اختلافات در بسیاری از شهرهای ایران وجود دارد. برای حل این مشکل باید به سراغ فقه پویا و اجتهاد جواهری رفت که  می‌تواند آرامش را به اردوگاه دوطرف به ارمغان آورد. حال باید به موضوع فقه پویا و اجتهاد جواهری پرداخت.

به طور قطع یکی از راه‌ها و عواملی که می‌تواند راهکارهای مفیدی برای حل این گونه اختلافات که کم و بیش در سراسر کشور وجود دارد، ارایه کند فقه پویا و اجتهاد جواهری است. چراکه  اختلاف شهرداری ها و سازمان اوقاف مبنای آن فقهی و حقوقی است. فقه پویا و اجتهاد جواهری که مبتنی بر مقتضیات زمان و مکان است می تواند به حل آن ها مبادرت ورزد.

فقه پویا و اجتهاد جواهری روشی مهم در استنباط فقهی مبتنی بر عقلگرایی در اسلام محسوب می شود و می تواند نقش مهمی در حل اختلاف بین نهادهایی مانند شهرداری و اوقاف وفراتر ازآن ایفا کند. این اختلافات معمولاً در موضوعاتی مانند اموال وقفی، کاربری اراضی، ساخت وسازها، یا مدیریت اماکن عمومی شکل می گیرند.

 شاکله و چهارچوب فقه پویا و اجتهاد جواهری به این چهار اصل استوار است ۱- تفسیر نوین از نصوص شرعی ۲- تلفیق اصول فقه جواهری با مصالح روز ۳- استفاده از سازوکارهای حکومتی و4- داوری شرعی و میانجی‌گری. برای توضیح و تشریح امورفوق با مثالی بسنده خواهد شد.

فقه پویا با نگاهی به مقتضیات زمان و مکان، می تواند قواعد فقهی مربوط به وقف (مانند حرمت تغییر کاربری وقف) را با توجه به منافع عمومی بازتعریف کند. 

به عنوان مثال اگر شهرداری برای احداث یک بیمارستان یا مدرسه به زمین وقفی نیاز دارد، فقیه با استناد به ضرورت اجتماعی می تواند اجازه تغییر کاربری دهد. 

اجتهاد جواهری (مبتنی بر روش شیخ انصاری و شهید صدر) بر پایه دقت در ادله شرعی و عقلایی سازی احکام استوار است. 

به عنوان مثال در اختلافات ملکی، فقیه می تواند با استناد به قاعده لاضرر یا حکومت حکیمانه ولی فقیه، راهکاری عادلانه ارائه دهد. 

در نظام جمهوری اسلامی، ولی فقیه و شورای نگهبان می توانند با مشورت کارشناسان فقهی، قوانینی تصویب کنند که هم حفظ موقوفات و هم پیشرفت شهری را تضمین کند. 

در صورت اختلاف، هیأتی از مجتهدان آشنا به مسائل شهری می توانند به عنوان داور وارد شوند و بر اساس عدالت اجتماعی و فقه حکومتی تصمیم بگیرند. 

به هرتقدیربا بهره گیری از فقه پویا و اجتهاد عمیق جواهری، می توان بین حقوق وقف و نیازهای عمومی تعادل ایجاد کرد. این روش نه تنها از جمود فقهی جلوگیری می کند، بلکه پاسخگوی چالش های دنیای امروز است. 

سه شنبه 19 فروردین 1404 شمسی / 9 شوال 1446 / 8 اپریل 2025 میلادی / سال بیست ویکم/ شماره2599

استاندار قم کمتر گفت ، بیشتر شنید

 استاندار قم کمتر گفت ، بیشتر شنید

 سید محمد حسین دریاباری

روز یکشنبه هجدهم آذر ماه استاندار قم اکبر بهنام جو با مدیران رسانه و خبرنگاران نشست و گفتگوی صمیمانه داشت. اگرچه تصور می‌شد زمان کمی برای این نشست اختصاص یافت اما اجرای این نشست نشان داد زمان برای طرح مسائل گوناگون قم درآن ، برای همگان فراهم بود. تقریباً می‌توان گفت کسانی که تمایل داشتند نکاتی که مهم ارزیابی می‌شود و یا تصور می‌کنند گفتنش ضروری است فهرست وار در جمع حاضر و با حضور وی و برخی از همکارانش مطرح گردید. آقای بهنام جو سیزدهمین استاندار قم است که در دولت چهاردهم به این سمت منصوب گردید. در میان ۱۳ استاندار سه نفر عنوان سرپرستی داشتند، الباقی استاندار قم محسوب می‌شوند. شاید استانداران پیشین چندان به ذهن مردم تداعی نکنند و حضور ذهنی نسبت به عملکرد آن ها نداشته باشند و یا اگر ذره‌ای از اطلاعات در خاطرشان باشد می‌توانند عملکردها را مقایسه کنند. در این جلسه در لابلای صحبت‌ها، برخی از اصحاب رسانه مطرح کردند و به عنوان یادآوری به اطلاع آقای بهنام جو رساندند که برخی از استانداران بسیار فعال بوده و کارهای ملموسی برجا گذاشتند واگر نتوانسته باشند کاری انجام دهند اما پر تحرک بودند که می‌توان در میان این آقایان موسی پور و سرمست را نام برد. استاندار دولت احمدی نژاد و استاندار حسن روحانی.

 شاید یکی از دلایل موفقیت موسی پور این بود که روحانی بود وشرایط دولت اول احمدی نژاد متفاوت بود و موسی پور  می‌توانست شرایط را برای گسترش و توسعه کار فراهم کند واما آقای سرمست منصوب دولتی بود که دروضعیت مطلوبی قرارنداشت. اما شخص وی تعامل با همه نیروها در عرصه‌های مختلف را در صدر کارهای خویش قرار داد. در نتیجه می‌توان گفت این دو استاندار درذهن و خاطر اصحاب رسانه و بخشی از مردم همچنان تداعی می‌شوند. البته این بدین معنا نیست که شخصی یا اشخاصی اثبات می‌شوند کسی یا کسانی نفی می شوند و به قول معروف اثبات شی نفی ما عدا نمی‌کند. چرا که بعضی از آقایان به عنوان استاندار بودند به دلیل فقدان تجربه موفقیت چندانی نداشتند ولی در سمت‌های دیگر خود سربازی بزرگ ، جان بر کف و خدمتگزار برای کشور بودند.

 اگر آن چه که  در این نشست مطرح شد به صورت پرسش طرح می‌شد برابر دهها سؤال بود. بسیاری از مشکلات قم که فراروی مردم قرار دارد در این نشست مطرح شده است.

 آن چه لازم است بدان پرداخت این است که قم دچار مشکلات عدیده ای می‌باشد. استانی که به لحاظ مساحت بسیار کوچک است نسبت به سایر استان‌ها اما مهاجر پذیری آن شاید بیشتر از هر استانی دیگر باشد.

 این نکته بسیار مهم است که مسئولان ،آن را در اوج لحاظ کنند. از سوی دیگر قم شهری است که تقریباً با بسیاری از کشورهای جهان به طور ملموس در ارتباط است. از جاهای مختلف به قم می‌آیند و هم بسیاری می روند . این رفت و آمدها و آمد و شدها نشان می‌دهد شهر قم بین المللی است. اما بتدایی‌ترین آثار توسعه که امروزه فرودگاه است قم از وجودآن محروم است. سال‌هاست که قرار است فرودگاه درست شود ولی نشد.  صبر مردم قم هم بسیار بالا بود که بسیار شنیدند درست می‌شود اما نشد. این به لحاظ اجتماعی مطلوب نیست در حالی که بعضی از استان‌ها شاید ظرفیت‌های قم را ندارند ولی چند فرودگاه دارند. چطور ممکن است که دولت نتواند در این خصوص تصمیم قاطع بگیرد؟ این موضوع باید بسیار زودتر اجرایی و عملیاتی می‌شد. در بالا اشاره به مهاجر پذیری شده است. مهاجرانی از کشورهای مختلف از همسایگان حتی از استان‌های دیگر به منظور اقامت در استان و اشتغال می آیند که همه این‌ها آسیب‌های خاص خود را به دنبال دارد. مسئولیت سنگینی که استاندارقم به یقین به کنه آن آشنا و آگاه هستند.

 به لحاظ فرهنگی در ابعاد مختلف قم نسبت به گذشته متفاوت شده است. دستگاه‌های فرهنگی هر کدام دیگری را مسئول این امر معرفی می‌کنند. واقعیت آن است که اتفاقاتی در حال ظهور است این موضوع باید با صاحبان اندیشه و درایت بررسی و راهکارهای مناسب برای کاستن آسیب‌ها فراهم گردد. کارشناسان می‌گویند اگر وضعیت موجود آب و هوایی در قم با این شدت حرکت خویش را تداوم بخشد و راهکاری برای جلوگیری از آن تدارک دیده نشود تمام استان‌های همجوار با ریزگردهای مختلف و متفاوت روبرو خواهند شد. آن چه که در درون شهر داریم و مشکلاتی که یکی پس از دیگری شمارش شده ،موضوع مونوریل است. جسدی که هیچکس تاکنون نتوانسته چیزی از روی آن بردارد و یا چیزی بر روی آن اضافه کند. برداشتن آن مستلزم هزینه‌هایی است که برای احداث آن هزینه شده است. تداوم وبازسازی آن هم هزینه کلانتری را می‌طلبد. در نتیجه کاری بسیار سخت و دشواری پیش روی مسئولان قرار گرفت. نباید ناامید شد و احساس خستگی کرد، باید با به کارگیری فکر و اندیشه و وفاق و کنار گذاشتن اختلافات موضوع را به سرانجام رساند و با اهم و مهم کردن پروژه‌ها بودجه‌ها را برای پروژه‌هایی که مهم ترند فراهم کرده و هزینه کرد.

 نکته‌ای را که نباید فراموش کنیم و متذکر شویم این است که برخی از دوستان در نشست صمیمی استاندار با اصحاب رسانه مطرح کردند که نشست ها به این شکل و با این گستردگی طی سه سال است که برگزارنشد. البته هنگامی که جناب شاهچراغی استاندار بود پس ازمدتی نشستی برگزارکرد پرسش‌هایی مطرح شد و پاسخ‌هایی هم داده شد.

زمانی که آقای آقامیری نشستی با همکاران رسانه ای تدبیر کرد به جای این که بشنود و از وضعیت قم آگاه شود گاهی موضع گرفته وطلب کارانه مدیران رسانه را متهم به کم کاری می کرد. این موضع‌گیری موجب شد تا برخی از دوستان تداوم همکاری با وی را متوقف کنند. البته ایشان چندان فعال نبود که متوقف کردن همکاری با وی تاثیری برکارکرد او بگذارد. تلاش ها وفعالیت هایش شباهت زیادی به نامزد های انتخاباتی داشت.

 اما در این نشست دوستانی که ثبت نام کردند و یا درخواست وقت کردند جناب نامداری با حوصله به درخواست دوستان پاسخ گفته و فرصت در اختیار آنان گذاشته و دوستان هم توانستند مطالب خود را بیان کنند به ضرس قاطع می‌توان گفت تقریبا بخش عمده‌ای از مشکلات قم اعم از فرهنگی ، سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و شهری مطرح شده است.

آقای استاندار اکبر بهنام جو با حوصله وکمال متانت به یادداشت کردن پرداخته است. در پایان هم یادداشت‌های خویش را جهت یادآوری برای حضار مطرح کرده و برخی از اقداماتی که تا آن هنگام انجام شده را نیز توضیح داده است. او توانست به برخی ازپندها ،آموزه ها و نگاه های عارفانه در خصوص کم گفتن و زیاد شنیدن عمل کند. او در نهایت بسیار شنید و کمتر گفت. البته همه ی مسئولان در سراسر کشور باید کمتر بگویند و بیشتر بشنوند. البته ما در این بخش با مشکلات بسیاری همراه هستیم . بسیاری از مسئولان منتظرند تریبون و بلندگویی را به دست گیرند وفقط بگویند و کمتر بشنوند. در حالی که باید بسیار بشنوند. حرف ها و حدیث ‌های فراوانی هست که باید بشنوند مشکلات فراوانی دیده می‌شود که باید ببینند و بشنوند و درصدد حل آن برآیند.

/چاپ شده در روزنامه گویه  مورخ 24/9/1403 شماره 2532

قبرستان نو به بهانه زیباسازی شهری تغییر نمی‌کند

قبرستان نو به بهانه زیباسازی شهری تغییر نمی‌کند

سید محمد حسین دریاباری

به مناسبت هفته وقف مدیر کل اوقاف و امور خیریه استان قم روز یکشنبه اول مهر1403برجسته ترین ومهم ترین فعالیت‌ها و تصمیمات انجام شده یک سال گذشته را در جمع خبرنگاران تشریح کرده است. او زمانی را هم به اسخگویی پرسش‌های خبرنگاران و اصحاب رسانه اختصاص داده است. شاید چند پرسش مهم بوده و پاسخ آن نیز هم مهم بوده که چکیده آن محتوای این یادداشت کوتاه خواهد بود. آقای عباس اسکندری در تشریح وظایف مدیران اوقاف ، حفظ و حراست از موقوفات را مهم‌ترین وظیفه در این حوزه تلقی کرده است . حفظ و دفاع از موقوفات ممکن است از این دو راه و شیوه تحقق یابد. یکی از طریق گفتگو و دیگری از طریق دادگاه و محاکم قضایی . وی خاطرنشان کرده است برای این که همه موقوفات از مناقشات احتمالی دور بماند ویا این که در گذشته اگر مدعیانی داشته برای حل آن وارد گفت‌وگو شده است . بر همین اساس و به منظور شفاف سازی موقوفات برای همه آن‌ها در حال دریافت سند می‌باشد که این امر برای اولین بار اتفاق افتاده است و خوشبختانه قم در این زمینه پیشرو می‌باشد. یکی دیگر از وظایف اوقاف توسعه و گسترش موقوفات است او با ارائه آماری تعداد وقف در سال جاری را ۳۳ مورد برشمرده است. از آن جایی که موقوفات می‌تواند در حوزه اقتصادی و اجتماعی و فرهنگی به کمک مردم ، جامعه و دولت بشتابد راه‌های افزایش عواید موقوفات می‌تواند رخ بنمایاند و سهم مهمی در این زمینه به خود اختصاص دهد. در همین راستا وی با اشاره به نیت واقف می‌گوید افزایش عواید و درآمد موقوفات را در دستور کار قرار داده است و در حوزه‌های گوناگون مانند انرژی کشاورزی ساختمان سازی جهت اجاره و در حوزه آبزیان سرمایه‌گذاری شده است تا عواید و درآمد حاصله

از آن  براساس نیات واقفان هزینه گردد.

مدیر کل اوقاف و امور خیریه در همین نشست خبری با انتقاد از مدیران شهری می‌گوید: اجازه نمی‌دهیم یک وجب از قبرستان نو را تغییر دهند. ساماندهی قبرستان وادی السلام را نمونه‌ای از اقدامات خلاف نظر واقف دانست. قبرستان نو به بهانه زیباسازی شهری تغییر نمی‌کند. مدیر کل اوقاف تملک خانه‌های اطراف امامزادگان را مربوط به شهرداری دانست و بر این اساس اوقاف نقشی در آن ندارد بلکه این ماموریت به شهرداری واگذار شده است.

 چاپ شده درروزنامه گویه شماره 2475 مورخ3مهر1403

ضرورت فرهنگسازی در مصرف گاز و انرژی های مرتبط با آن

ضرورت فرهنگسازی در مصرف گاز و انرژی های مرتبط با آن

سید محمد حسین دریاباری

یکی از موضوعاتی که در جوامع امروز و در هر کشوری در رسانه‌های مختلف مطرح می‌شود مصرف انرژی می‌باشد. بسیاری از کشورها توانسته‌اند در حوزه مصرف انرژی فرهنگ سازی کرده و مصرف آن را به حداقل برسانند. اما در برخی از کشورها این فرهنگ سازی انجام نشده و یا اگر شده در میان راه قرار دارند. در کشورهایی مانند ایران هم به دلیل داشتن انواع انرژی‌ها از نفت تا گازو سایر فرآورده‌های نفتی مصرف آن بیش از حد انتظار و استانداردهای جهانی است. همین امر سبب شده که همه امکانات صرف فرهنگ سازی و مصرف بهینه انرژی شود. این نکته باید برای آحاد مردم روشن گردد که داشتن نفت و گاز وانواع انرژی‌های مختلف نباید در مصرف زیاده ‌روی نمود و باید به گونه‌ای فرهنگ سازی شود که نسل‌های آینده هم از آن استفاده کنند. آن چه که اکنون در دست ماست ودیعه و امانتی است که باید نیازمان را برطرف کنیم و برای آیندگان نگهداری نماییم. بنابراین، این مقوله ضرورت فرهنگ سازی و تبلیغات گوناگون را مشخص وضروری می‌کند. مسئولان و رسانه‌ها باید در محور اول این موضوع قرار گیرند. هم خودشان اهل صرفه‌جویی باشند و هم دیگران را به صرفه جویی فراخوانند. این ضرورت مهم ما و شرکت گاز استان قم را برای بستر فرهنگ سازی و به کارگیری تمام استعدادها برای مصرف بهینه گازو سایر انرژی‌های مرتبط با آن فراخوانده تا در قالب یک تفاهمنامه در این حوزه به تولید محتوا بپردازیم. روزنامه گویه همچون گذشته مصمم است با گردآوری، تهیه و تولید مطالبی در حوزه مصرف بهینه و استفاده درست از انواع انرژی مرتبط با گاز بپردازد. در این خصوص با کارشناسان مختلف در حوزه نفت و گاز به گفتگو خواهد پرداخت و همچنین با پیمانکاران و متخصصان به گفت و گو خواهد نشست تا در این عرصه به نتیجه مطلوب دست یابد. ما امروز در گفتگو با مهندس مرتضی خوش لهجه بحث‌های متعددی را در حوزه گاز مطرح کردیم ایشان در این نشست در ابعاد مختلف سخن گفتند از پیشرفت‌ها ،توانایی در تولید و ایجاد امکانات موجود. اما آن چه که مایه نگرانی برای ایشان بود مصرف زیاد و غیر متعارف است. همه معتقدند که الگوی مصرف باید اصلاح شود طبیعتاً مدیران در حوزه گاز و انرژی بیشتر از هر کس دیگری بر این موضوع اشراف دارند. یکی از نکات بسیار مهم سخت‌ گیری برای کسانی است که مصرف آنان بالاست و به قوانین و مقررات هم توجهی ندارند و یا اعتباری برای آن قائل نیستند این دسته از مشترکان به شدت باید مورد فشار قرار گیرند. شاید بسیاری از مردم پرسششان این باشد که چرا با این گروه برخورد جدی و قانونی نمی‌شود و یا اگر می‌شود چرا در رسانه‌ها به طور گسترده بازتاب نمی‌یابد؟ وی به این نکته هم پرداخت که ایران ۶ برابر استانداردهای جهانی مصرف انرژی دارد بنا براین برای هر ایرانی یک ضرورت به نظر می‌رسد که صرفه جویی را در همه حوزه‌ها از جمله گاز به فرهنگ خویش تبدیل کند. خوشبختانه ما در کشورمان در حوزه گاز به پیشرفت‌هایی دست یافتیم اکثر روستاهایمان از نعمت گاز برخوردارند و با آرامش کامل زندگی آرام دارند و آن چه که مردم ما را می‌رنجاند این است که در برخی مواقع که یراثرمصرف بالای انرژی‌های مرتبط با گاز می‌باشد، کمی گاز مردم را در دشواری قرار می‌دهد هنگامی که تولید برق کاهش می‌یابد ناشی از کاهش گاز است. زمستان سرد مصرف زیاد باعث کاهش فشار گاز می‌شود . هیچ ایرانی حاضر نیست تا هموطنانش در دشواری به سر برند در سرما گاز نداشته باشند و در فصل گرم برق نداشته باشند زیرا همه این انرژی‌ها مکمل یکدیگر هستند. تلاش می‌شود تا در چهارچوب اهداف تعیین شده هر حرکتی که منجر به فرهنگ سازی در مصرف بهینه گاز و سایر انرژی‌ها کمک کند بهره‌گیری نماییم.

چاپ شده درروزنامه گویه شماره 2469/مورخ 20/6 1403

حیدرزاده درگفت وگو با گویه مطرح کرد:

حیدرزاده درگفت وگو با گویه مطرح کرد:

وحدت رویه عامل موفقیت دستگاه های فرهنگی درحوزه فضای مجازی و بدحجابی

گفت و گو از سید محمد حسین دریاباری و ابوالفضل رئیس‌جعفری

جد عباس حیدرزاده ، ملاحیدر مداح اهل بیت بود. پدر بزرگش مرحوم حاج باقر صادقی میاندار مجالس عزاداری نیز از ذاکرین اهل بیت بود. به گفته خودش یک علاقه ژنتیکی به ذاکری و اقامه روضه ابا عبدالله در خانواده ایشان وجود داشته. صدای پرشور ودل نشینی دارد واز معدود ذاکرین اهل‌بیت است که تحصیلات آکادمیک دارد وتحصیلات را تا مقطع دکتری ادامه داده است.

گفت و گو از سید محمد حسین دریاباری و ابوالفضل رئیس‌جعفری

جد عباس حیدرزاده ، ملاحیدر مداح اهل بیت بود. پدر بزرگش مرحوم حاج باقر صادقی میاندار مجالس عزاداری نیز از ذاکرین اهل بیت بود. به گفته خودش یک علاقه ژنتیکی به ذاکری و اقامه روضه ابا عبدالله در خانواده ایشان وجود داشته. صدای پرشور ودل نشینی دارد واز معدود ذاکرین اهل‌بیت است که تحصیلات آکادمیک دارد وتحصیلات را تا مقطع دکتری ادامه داده است. در انتخاب شعر وسواس خاصی دارد وهر شعری را نمی خواند. تا کنون چندین مرتبه در حضور مقام معظم رهبری اجرای برنامه داشته است. آنچه در ذیل آمده، گفتگوی گویه با بلبل خوش الحان بوستان اهل بیت و ذاکر با اخلاص آستان ابا عبدالله الحسین حاج عباس حیدر زاده می باشد. عباس حیدرزاده، در محافل و مجالس بسیاری مدیحه سرایی کرده و زبانزد خاص و عام است. برای آشنایی بیشتر با این مرثیه سرا به سراغ شان رفتیم و سوالاتی پرسیدیم که در ادامه می خوانید:

گویه: ابتدا اگر حضرتعالی موافق باشید کار را با معرفی خودتان آغاز کنیم.

ج: بنده عباس حیدرزاده متولد سال ۴۵ در شهر مقدس قم و در خانواده ای مذهبی به دنیا آمدم. خدا را شاکرم در جوار حرم حضرت معصومه سلام الله علیها ساکن هستم و افتخار نوکری این بی بی را دارم.

گویه: چه عواملی باعث شدند به ذاکری اهل‌بیت علاقمند شوید و اساتید حضرتعالی در این زمینه چه کسانی بودند؟

ج : از گذشته در منرل ما شب های جمعه روضه برقرار بود و همچنین اخوی بزرگ تر ما مداح بودند و کلا خانواده ما علاقه به مداحی و روضه اهل بیت علیهم السلام داشتند. بنده هم توفیق یافتم و خداوند این موهبت را به من داد که در مسیر نوکری اهل بیت علیهم السلام قدم بردارم. همچنین جد ما ملا حیدر روضه خوان امام حسین علیه السلام بودند این هم یکی از دلایلی است که ژنتیکی در وجود ما ذاکری و نوکری اهل بیت علیهم السلام و بحث روضه خوانی و مداحی وجود دارد. همچنین پدربزرگ ما مرحوم حاج باقر صادقی، میاندار بودند در سینه زنی های امام حسین علیه السلام و نوکری اهل بیت علیهم السلام و در خانه امام حسین علیه السلام عرض ارادت داشتند. همه این ها مجموعا سبب شد خداوند این توفیق را به بنده عنایت کند در مسیر نوکری و مداحی آل الله علیهم السلام قدم بردارم.

در مسیر مداحی ما مدیون اساتید بزرگواری همچون مرحوم حاج میرزا محمود مولوی هستیم که جلسه مداحی در محله مان به مدیریت ایشان تشکیل می شد و ما در آن جلسه می خواندیم و در محضرشان تمرین می کردیم و ایشان اشکالات ما را می گفتند. و واقعا آن جلسه خیلی به رشد و موفقیت ما کمک کرد و همچنین در محضر استاد مرحوم ملا حسین مولوی کسب تجربه و مسائل فنی مداحی را داشتیم. ایشان هم به بنده لطف داشتند. از اساتید دیگری نیز بهره بردیم امیدوارم خداوند روح مطهرشان را با روح امام حسین علیه السلام محشور بگرداند.

گویه: شما به کدام مداح علاقه بیشتری دارید؟

ج : الحمدلله همه اساتیدی که در جامعه مطرح هستند و مداحی می کنند خیلی خوب هستند و ما هم استفاده می کنیم و برایشان دعا می کنیم ان شاءالله موفق باشند. به شخصه مداحی حاج محمود کریمی را دوست دارم.

گویه: آیا بخاطر دارید اولین مداحی شما کجا بود؟ اگر خاطره ای هست بیان فرمایید.

ج : دقیقا خاطرم نیست اولین مداحی من کجا بود ولی یادم می آید زمانی که ما کودک بودیم هفت، هشت سال داشتیم با بچه های محل، چند نفر از هم سن های خودمان روضه می گرفتیم، پرچم می زدیم، آن جا بچه ها به من می گفتند بخوان. من از آن جا خواندن را شروع کردم. آرزوی قلبی و واقعی پدر ما این بود که ما مداح شویم. خدا رحمت کند مرحوم حاج حسین محلوجی را، ایشان به من گفتند که یک روزی پدرم به ایشان گفت آقای محلوجی، می شود یک روزی عباس ما مداح شود؟ آقای محلوجی پاسخ دادند که چرا نشود ان شاءالله امام حسین علیه السلام کمک می کند و مداح خواهد شد. این دعاهای ایشان و مرحوم پدر ما و آرزوی قلبی و خواسته شان در این زمینه باعث شد خدای متعال به ما عنایت کند و ما از همان کودکی مداحی را دنبال کنیم و در گروه سرود مدرسه بخوانیم و سپس در مجامع و جلسات آموزشی مداحی ذاکرین که هفتگی بود شرکت کنیم و بخوانیم و الحمدلله خدا را شاکریم توفیق داده در این زمینه انجام وظیفه کنیم.

گویه: اگر خاطره خاصی از مرحوم فخر الذاکرین حاج ملا حسین مولوی دارید بیان فرمایید؟

ج : من خاطرات بسیار زیادی از مرحوم مولوی دارم. واقعا به تمام معنا ایشان استاد و مداح کامل بودند هم سواد قرآنی داشتند و هم سواد عربی. مسلط به شعر فارسی بود و به مقتل نیز مسلط بود و فن و مهارت داشت. جدای از این ها هیبت مداحی داشت. اصلا قیافه اش، بدنش، فرمول وجودی اش … با عبا و تقدس مداحی وارد مجلس می شد و این در مستمعین خیلی تاثیر داشت. خاطره ای که می توانم از ایشان نقل کنم شاید درسی برای دیگران باشد. حدود ۴۰ سال پیش یکی از شهرستان ها ما را برای مداحی دعوت کردند. من خیلی استرس داشتم و آنجا هم خیلی بین هیئت ها و مداح ها رقابت بود و حاج ملا مولوی آن منطقه را خوب می شناخت و این را می دانست. من به ایشان مراجعه کردم و گفتم جناب استاد ما را فلان منطقه دعوت کرده و راهنمایی مان کنید. ایشان گفتند از آن ها بپرس که کدام مداح ها در آنجا برنامه داشتند و از مداحی کدام راضی بودند و کدام مداح موفق بوده. همچنین بپرس آن مداح چه خصوصیاتی داشته که دوستش داشتید و پسندیدید. این ها را بپرس و بررسی کن و روی همان نقطه قوتی که آن مداح داشته و آن هیئت دوست دارند تمرکز کن و روی آن کار کن و حواست را جمع کن. من هم همین کار را کردم این سوالات را پرسیدم و جواب گرفتم و واقعا آن سال موفق بودم یکی از سال های موفق من در دهه محرم بود که اولین درس بسیار بزرگ و تجربه بسیار ارزشمندی را از ایشان گرفتم ان شاءالله دوستان دیگر هم به این عمل کنند.

گویه: دیده می‌شود که حضرتعالی اکثرا و یا می‌توان گفت همیشه  اشعار را از حفظ می‌خوانید، از حفظ خواندن شعر چا تاثیری بر کار یک ذاکر دارد؟

ج : مداحی که شعر حفظ باشد اول این که اعتبار برای خود مداح است و دوم این که کسی که شعر حفظ کرده به شعر مسلط است و می تواند شعر را خوب پیاده کند. و هم می تواند این شعر را خوب تفهیم مستمع کند. و شعری که مداح حفظ باشد می تواند آن را به زیبایی در جلسه اجرا کند، تکرار کند و دوباره برگردد بر آن شعر مانور دهد. وقتی شعر را حفظ باشد می تواند خیلی کارها کند. بنده هم توفیق دارم شعر را از حفظ می خوانم. مگر این که شعر جدیدی دستم برسد و فرصت حفظ نباشد یا این که بخواهم درمحرم شعرهای جدید بخوانم شعر را از روی کاغذ می خوانم‌.

مزایایی که شعر حفظی دارد بسیار زیاد است و از گذشته نیز معمول بوده که مداحان شعر را از حفظ می خواندند و اصلا از روی کاغذ خواندن باب نبود. جلسات مداحی هم که می رفتیم استاد، درصورتی که شعر را حفظ بودیم اجازه می داد که ما بخوانیم. اگر شعر را حفظ نبودیم اجازه نمی داد بخوانیم و ما مجبور بودیم شعر را حفظ کنیم و چقدر کار خوب بود. حفظیات آن زمان سرمایه امروز ما شده و از آن ها استفاده می کنیم. ولی از آن جایی که شعرها جدید می شود و واقعا شعرای امروز شعرهای بسیار زیبایی سرودند. هم زمان در شعرشان به کار رفته و هم مسائل روز در اشعار گفته شده نمایان است بر این اساس ما مجبوریم از شعرهای جدید محکم و قوی استفاده کنیم و لذا فرصت نمی کنیم شعر را حفظ کنیم ان را از روی کاغذ می خوانیم.

از روی کاغذ خواندن هم مشکلاتی دارد یک موقعی انسان شعر را کم و زیاد نوشته یک موقعی بیت ها را بالا و پایین می خواند مصراع ها را کم و زیاد می خواند، یک موقعی برق مجلس می رود نور خاموش می شود و دیگر به شعر دسترسی نداری و نمی توانی از روی کاغذ بخوانی. مشکل دیگر از روی کاغذ خواندن شعر این است که مداح مسلط به شعر نیست و حواسش به کاغذ شعر است و از مستمع حواسش پرت می شود. چون مداح باید همه حواسش به مستمع باشد تا بتواند با توجه به مقتضیات مجلس، مجلس را پیش ببرد. لذا مقداری از اصل مجلس دور می شود و نمی تواند ایده هایش را خوب پیاده کند. حال باز هم از روی کاغذ خواندن خوب است امروز متاسفانه برخی از روی موبایل می خوانند. به نظرم اصلا کار خوبی نباشد و مداح دیگر زحمتی نمی کشد و مداحی که زحمتی نمی کشد به جایی نمی رسد. لذا توصیه بنده این است اگر شعر را حفظ نمی کنید که باید حفظ کنید که شعرهای قوی و محکم سرمایه برای مداحی شود، لااقل شعر را روی کاغذ بنویسد و از روی آن بخوانید و تقدس شعرخوانی، مداحی و مجلس اهل بیت علیهم السلام را بدین شکل حفظ کنید.

گویه : بنظر می رسد شما در انتخاب اشعاری که می خوانید وسواس خاصی دارید، اشعارتان را چگونه انتخاب می کنید؟

ج : بله من درخصوص انتخاب اشعار دقتم مقداری بیشتر است و سعی می کنم شعری انتخاب کنم که مشکل فنی نداشته باشد، مشکل اعتقادی نداشته باشد و حداقل وهن شیعه و مذهب اهل بیت علیهم السلام نباشد. دارای پیام باشد و غیر از دارا بودن پیام باید شعر بار روضه ای هم داشته باشد.

گویه : جامعه ما از لحاظ فرهنگی من جمله بحث حجاب، فضای مجازی و….. حال وروز خوشی ندارد حضرتعالی چه پیشنهادی برای بهبود اوضاع دارید؟

پاسخ: ما به عنوان مداح اهل بیت علیهم السلام و کسی که باید سیره و معارف اهل بیت علیهم السلام را به مردم بگوید باید به وظیفه مان عمل کنیم و سیره اهل بیت علیهم السلام را به مردم در منابر و مجالس بیان کنیم آن هایی که پای منبر ما می آیند و مستمع ما هستند می آیند که سیره اهل بیت علیهم السلام را بشنوند، از معارف اهل بیت علیهم السلام بشنوند. مثلا درخصوص حجاب زمانی که صحبت می کنیم از حجاب حضرت فاطمه زهراسلام الله علیها می گوییم، این که حضرت وقتی که به مسجد می رفتند چادرشان به زمین کشیده می شد و حتی در آن شرایط سخت که مجروح بودند باز هم حجابشان را حفظ کردند. یا حضرت زینب سلام الله علیها در سخت ترین شرایط، آستین شان را روی صورتشان به گونه ای گرفتند که نامحرم صورتش را نبیند. یا این که حضرت سکینه سلام الله علیها، موقعی که کنار بدن بی سر بابا بودند از این که دشمن چادرشان را کشید و حجابش خدشه دار شد نزد پدرشان ابراز ناراحتی و گله کردند.

از طرفی دیگر، وقتی این معارف را به مردم بیان کنیم به نظرم در شور و هیجان روضه خیلی تاثیرگذار است و شاید بخشی از این وسائل به خود ما برگردد این که شاید در این موارد کم گذاشته ایم.

و بخش اعظمش برمی گردد به بدحجاب ها و فضای مجازی و هجمه هایی که دشمنان علیه ما ایجاد کردند. و دشمن می بیند یکی از راه هایی که می تواند موفق باشد و ملت ما را به زانو درآورد همین هجمه فرهنگی است یعنی ما را دچار تغییر هویت کند و غیرت عفاف و حجاب را از جامعه ما بردارد، آن حیا را از جامعه ما بردارد، وقتی این حجاب و حیا برداشته شد خب خیلی چیزها تغییر می کند. به نظرم هم مسئولان، هم مراجع عظام تقلید، حوزه علمیه، جامعه مداحان، باید دست به دست هم بدهند و با هم کار فرهنگی بزرگ و هماهنگ شروع کنند. تا ان شاءالله بشود مقداری وضع جامعه را کنترل کرد و الا وضعی که الان هست مثل وضع … نمی گویم نابسامان بلکه …  _بعضی نقاط شهرها وضع خوب نیست- . امیدوارم خدای متعال و مدد امام زمان ارواحنا فداه کمک کند تا به آن جایی که می توانیم و توان داریم خدمت گذار دین و مکتب اهل بیت علیهم السلام باشیم.

گویه : انتخابات مجلس با حضور حماسی مردم همراه بود. چه توصیه ای به منتخبین دارید؟

ج : الحمدلله و خدا را شکر انتخابات با شور و نشاط مردم برگزار شد و خدای متعال کمک کرد آن چیزی که دشمنان می خواستند نشد. و آن چیزی که مطلوب نظام و مقام معظم رهبری بود اتفاق افتاد، الحمدلله خوب بود و نمایندگانی که رای گرفتند به خواسته ها و معیشت مردم باید توجه کنند بحث فساد و اختلاس که در جامعه وجود دارد، با این معضل برخورد کنند، محکم بایستند و از مستضعفین و قشرکم درآمد دفاع کنند در قوانینی که تصویب می کنند حتما قشر ضعیف، تورم و این ها را اهمیت دهند و کنترل کنند. و خدای متعال حتما کمک می کند و کشور از این وضع اقتصادی بیرون خواهد رفت و آینده خیلی خوبی پیش رو خواهیم داشت.

گویه:  میزان تحصیلات و رشته دانشگاهی شما چیست؟

ج : بنده افتخار دارم در مسیر نوکری اهل بیت علیهم السلام؛ مدرک دکترا کلام از دانشگاه ادیان و مذاهب قم دارم.

گویه : توصیه شما به کسانی که می خواهند وارد عرصه مداحی شوند، چیست؟

ج : توصیه به عزیزانی که می خواهند وارد عرصه مداحی شوند این است که ابتدا تحصیلات شان را تکمیل کنند و درس بخوانند و به مدارج عالی علمی برسند و با تحصیلات عالیه وارد عرصه مداحی شوند. یا این که اگر الان وارد عرصه مداحی شده اند درس بخوانند و درسشان را ادامه بدهند. چون مداح باید عالم باشد و آنقدر باسواد باشد که بخواهد مردم را ارشاد کند با سلاح علم باید معارف اهل بیت علیهم السلام را فرابگیرد و به مردم بیان کند. اگر علم نداشته باشد وسیله درک و گیرایی معارف اهل بیت و احادیث و روایات و ادعیه و قرآن را نداشته باشد نمی تواند موفق باشد پس لازمه اش این است که درس بخواند، سواد داشته باشد تا بتواند خوب مداحی کند و خدمتش مورد رضایت امام زمان ارواحنافداه قرار بگیرد.

گویه: درپایان اگر مطلب خاصی هست، بیان بفرمائید.

ج : یک مطلبی که لازم است خدمت دوستان عرض کنم این است که مداحی فقط مهارت و چارچوب مشخص، ستایشگری نیست، بلکه معنویات و ارتباطات مداح با حضرات معصومین و خدای متعال و انجام واجبات و ترک محرمات از مهم ترین اصول مداحی است که اگر این اصل خدشه ای در آن وجود داشته باشد مداحی آن کارآیی لازم خودش را نخواهد داشت لذا از این اصل خیلی مهم غافل نباشید و امیدوار هستیم خداوند هم به بنده توفیق بدهد خدمت گذار عاشقان اهل بیت علیهم السلام باشم.

گویه: وبالاخره سوال آخر. حضرتعالی چند بار در حضور مقام معظم رهبری مداحی کردید؟ البته یک موردش که بسیار مجلس عالی هم شد ایام شهادت حضرت زهرا س وترور شهید سلیمانی بود.

ج : فکر کنم بیش از ۱۰ بار محضر مقام معظم رهبری توفیق داشتم که برنامه اجرا کنم. 

چاپ شده درروزنامه گویه یکشنبه 19 فروردین 1403 شمسی / 27 رمضان 1445 / 7 اپریل 2024 میالدی / سال بیستم/ شماره 2369