هشدار نسبت به واژههایی که وحدت را متزلزل میکند
سید محمد حسین دریاباری
وحدت و همصدایی؛ مهمترین نیاز امروز ایران
نقش رسانه در تقویت روحیه مردم و رزمندگان
تحلیل نادرست، آب ریختن به آسیاب دشمن
اکنون کشور ما در یکی از بحرانیترین مقاطع تاریخی خود قرار گرفته است. جنگی بر ما تحمیل شده که پیامدهای آن بسیار زیانبار ارزیابی میشود. قدرتهای بزرگ، آشکارا و پنهان، به ایالات متحده کمک کردهاند و اسرائیل ـ که ساخته و پرداخته همان قدرتهاست ـ نیز در شعلهور شدن این جنگ نقش داشته و به نوعی محرک اصلی آن بوده است. غرور و خودبینی آنان سبب شد هدفی را که سالها در پی آن بودند به مرحله اجرا بگذارند: حمله به ایران.
شاید در گذشته هر زمان تصمیم به چنین اقدامی میگرفتند، موانعی پیش روی خود میدیدند و تصور میکردند زمان آن فرا نرسیده است. اما اکنون که دست به این اقدام زدهاند، ابتدا کشور ما را دو مرحلهای آزمودند؛ پس از تحمل مشکلاتی درخواست آتشبس کردند و سپس با ایجاد آشوبهای داخلی، بار دیگر ملت ایران را محک زدند. با این حال، با وجود خسارتهایی که به کشور وارد شد، وحدت و همصدایی مردم مانع دستیابی آنان به اهدافشان شد. پس از آتشبسی نانوشته و بدون امضا نیز به تجهیز و آمادگی خود پرداختند و حتی در حالی که مذاکراتی در جریان بود و گفته میشد ممکن است به نتایج قابل قبولی برسد، پیشدستانه میز مذاکره را به آتش کشیدند و حملهای را آغاز کردند که کشور را با شرایط کنونی مواجه ساخته است.
در چنین وضعیتی توجه به چند نکته ضروری است. مردم ایران از دیرباز ـ چه پیش از اسلام و چه پس از آن ـ روحیهای ریشهدار در عشق به وطن داشتهاند. علاقه به سرزمینی که در آن زندگی میکنند در میان اکثریت اقوام و گروههای ساکن ایران وجود داشته و دارد. البته ممکن است در هر جامعهای افرادی یافت شوند که در زمان جنگ به دشمن کمک کنند، اما قاطبه مردم ایران همواره دلبسته میهن خود بودهاند و این حقیقت را در دورههای مختلف تاریخ نشان دادهاند.
مرور تاریخ ایران نشان میدهد که مردم این سرزمین بارها در برابر قدرتهای بزرگ ایستادهاند؛ در برابر انگلیس جنگیدهاند، در برابر روس و اتحاد جماهیر شوروی ایستادگی کردهاند و در برابر اقوام و قدرتهایی که از گوشه و کنار جهان به این سرزمین هجوم آوردهاند با وحدت مقاومت کرده و میهن خود را حفظ کردهاند. از همین رو تاریخ ایران سرشار از فراز و نشیبهایی است که مطالعه آن روح و جان انسان را تقویت میکند.
ادبیات فارسی نیز بازتاب همین روحیه است. در آثار بزرگی همچون شاهنامه فردوسی، داستانهایی از دلاوری و فداکاری آمده که برخی ممکن است آنها را صرفاً زاییده تخیل شاعر بدانند، اما در حقیقت این روایتها ریشه در واقعیتهای تاریخی و روحیه پهلوانی مردمان این سرزمین دارند؛ پهلوانانی که افتخاراتی برای ایران آفریدند و الهامبخش روایتهای حماسی شدند.
پس از اسلام نیز مفاهیمی همچون دفاع از وطن، جهاد و پاسداری از سرزمین در آموزههای دینی جایگاه ویژهای یافت. مسلمانان مؤمن با الهام از سیره پیامبر اسلام و ائمه اطهار، دفاع از عقیده و سرزمین را وظیفهای اساسی دانستهاند. چنین باوری سبب شده است که در برابر تهدیدها با روحیهای استوار بایستند و همچون شیران بیشه از خاک و عقیده خود دفاع کنند.
امروز نیز ایران در معرض جنگی ناخواسته قرار گرفته است. دشمن از جهات مختلف فشار وارد کرده و سالهاست با ایجاد پایگاههای متعدد در کشورهای همسایه و تجهیز آنها با پیشرفتهترین امکانات نظامی، خود را برای چنین رویارویی آماده کرده است. در مقابل، نیروهای مسلح ایران ـ ارتش، سپاه و نیروهای امنیتی ـ با آمادگی کامل در حال دفاع از کشور هستند.
در این مقطع حساس، کشور بیش از هر چیز به راهکارهایی برای حفظ انسجام داخلی نیاز دارد. نخستین و مهمترین راهکار، وحدت و همدلی ملی است. در هر جامعهای اختلاف نظر میان اندیشمندان و گروههای مختلف طبیعی است، اما در شرایطی که موجودیت و امنیت کشور در معرض تهدید قرار دارد، این اختلافها باید کنار گذاشته شود.
مسئولانی که با رفتار یا گفتار خود موجب تضعیف امنیت و وحدت ملی میشوند باید مورد بازخواست قرار گیرند. همچنین چهرههایی که با استفاده از امکانات کشور به موقعیتی رسیدهاند اما امروز با سخن، رفتار یا فعالیتهای رسانهای خود ناخواسته یا آگاهانه به دشمن کمک میکنند، باید مورد هشدار و برخورد قانونی قرار گیرند. حفظ انسجام ملی در چنین شرایطی یک ضرورت اساسی است.
رسانهها نیز مسئولیتی سنگین بر عهده دارند. وظیفه اصلی آنان تقویت روحیه مردم و رزمندگان است. انتشار تحلیلهای نادرست، مطالب سست و گزارشهایی که به تضعیف روحیه جامعه منجر شود میتواند به سود دشمن تمام شود. بنابراین مسئولان و نهادهای ذیربط باید در چارچوب قوانین، با انتشار مطالبی که به امنیت ملی آسیب میزند برخورد کنند.
از سوی دیگر، کسانی که تریبون در اختیار دارند باید در بیان سخنان خود دقت بیشتری داشته باشند. در شرایط جنگی، حتی یک واژه میتواند پیامدهای گستردهای داشته باشد. مسئولان بهتر است سخنان خود را از پیش تنظیم و چند بار بررسی کنند تا مبادا جملهای باعث تزلزل در جامعه یا ایجاد شکاف در وحدت ملی شود.
مردم ایران نیز همواره نشان دادهاند که در لحظات حساس در کنار کشور خود میایستند. حضور آنان در صحنه و تلاش برای حفظ امنیت و ثبات اجتماعی نشاندهنده عزم جدی ملت برای دفاع از ایران است. با این حال طرح مباحثی که میتواند به امنیت و آینده کشور آسیب بزند، در چنین شرایطی قابل پذیرش نیست.
امروز اولویت اصلی حفظ قدرت ایران، پاسداری از تمامیت ارضی و حمایت از نیروهای مسلح است. تا زمانی که شرایط به نقطهای قابل قبول نرسیده است، سخن گفتن از مصالحه یا پایان جنگ زودهنگام بی معنا است. پایان جنگ زمانی معنا پیدا میکند که تهدیدهای اصلی از میان رفته و امنیت پایدار برای کشور و منطقه فراهم شود.
در نهایت باید توجه داشت که مواضع برخی کشورهای اروپایی در قبال این بحران نیز بیش از آنکه ناشی از علاقه به ایران باشد، حاصل ارزیابی آنان از موازنه قدرت در منطقه است. اگر احتمال پیروزی آمریکا در این نبرد را بالا میدانستند، بیتردید در کنار آن قرار میگرفتند. اعلام بیطرفی یا مواضع محتاطانه آنان بیشتر از آن روست که منطقه غرب آسیا برایشان اهمیت راهبردی دارد.
از این رو ضروری است که صاحبنظران و تحلیلگران با دقت و مسئولیتپذیری سخن بگویند و افکار عمومی را به بیراهه نکشانند. در شرایط کنونی، بیش از هر زمان دیگری همگرایی، همفکری و وحدت ملی برای حفظ ایران و تمامیت ارضی آن ضرورت دارد.
چاپ شده در روزنامه گویه مورخ دوشنبه 17 فروردین 1405 شمسی / 17 شوال 1447 / 6 اپریل 2026 میلادی / سال بیست ودوم/ شماره 2828