معاون پژوهشی مرکز فقهی ائمه اطهار(ع): ۵۲۹ عنوان کتاب بدون استفاده از اعتبارات دولتی منتشر شده است

معاون پژوهشی مرکز فقهی ائمه اطهار(ع):

 ۵۲۹ عنوان کتاب بدون استفاده از اعتبارات دولتی منتشر شده است

مرکز فقهی ائمه اطهار(ع) در مسیر پاسخ‌گویی به مسائل روز؛

از همکاری با مجلس تا تدوین دانشنامه‌های فقهی

از فقه رسانه تا احکام جنین؛ تشریح تازه‌ترین طرح‌های پژوهشی مرکز فقهی ائمه اطهار(ع)

حجت‌الاسلام‌والمسلمین محمدعلی قاسمی، معاون پژوهشی مجتمع آموزشی و پژوهشی مرکز فقهی ائمه اطهار(ع)، با تشریح فعالیت‌ها و دستاوردهای پژوهشی این مرکز گفت: معاونت پژوهش مرکز فقهی ائمه اطهار(ع) بدون استفاده از اعتبارات دولتی و با بهره‌گیری از ظرفیت علمی و کارشناسی پژوهشگران خود، در مسیر پاسخ‌گویی علمی و فقهی به مسائل روز جامعه اسلامی و نیازهای نظام اسلامی تلاش می‌کند.

به گزارش خبرنگار روزنامه گویه،{ سید محمد حسین دریاباری}، وی در جمع خبرنگاران، ضمن تسلیت ایام شهادت حضرت فاطمه زهرا(س) و گرامیداشت یاد شهدای جنگ اخیر، به‌ویژه رهبر شهید و فرماندهان شهید، بر ضرورت تقویت ارتباط میان مراکز پژوهشی و رسانه‌ها تأکید کرد و گفت: یکی از مشکلات موجود، بازتاب نیافتن بخش قابل توجهی از فعالیت‌ها و دستاوردهای پژوهشی در رسانه‌هاست؛ در حالی که معرفی این آثار می‌تواند زمینه بهره‌برداری بیشتر جامعه، نهادهای اجرایی و مراکز تصمیم‌گیر از نتایج تحقیقات علمی را فراهم کند.

انتشار ۵۲۹ عنوان کتاب در مرکز فقهی ائمه اطهار(ع)

معاون پژوهشی مرکز فقهی ائمه اطهار(ع) با اشاره به کارنامه انتشاراتی این مجموعه اظهار کرد: تاکنون ۵۲۹ عنوان کتاب در این مرکز منتشر شده یا در فرایند انتشار قرار گرفته است و چند عنوان جدید نیز در آستانه چاپ قرار دارد.

قاسمی با اشاره به فعالیت گروه‌های تخصصی پژوهشی افزود: فقه معاصر، فقه پزشکی، فقه سیاسی، فقه و حقوق، فقه‌القرآن، فقه و جامعه و فرهنگ، اصول فقه، فقه خانواده، فقه هنر، فقه تربیت و فقه معماری و شهرسازی از جمله حوزه‌های فعالیت این مرکز هستند. به گفته وی، میزان فعالیت گروه‌ها متفاوت است و ضرورت دارد همه این بخش‌ها متناسب با نیازهای روز جامعه و نظام اسلامی، فعالیت‌های خود را تقویت کنند.

وی با تأکید بر اینکه فقه باید توان پاسخ‌گویی به مسائل و نیازهای نوپدید را داشته باشد، تصریح کرد: نیازهای دستگاه‌های اجرایی، نهادهای قانون‌گذاری و جامعه اسلامی، پژوهش‌های عمیق، تخصصی و به‌روز را ضروری ساخته است. از این رو، مراکز حوزوی باید با شناسایی دقیق مسائل جدید، زمینه ارائه راهکارهای علمی و فقهی متناسب با شرایط روز را فراهم کنند.

تدوین دانشنامه احکام جنین و پژوهش در احکام خانواده

قاسمی با اشاره به طرح‌های پژوهشی در دست اجرای این مرکز گفت: موضوع مسجد از جمله محورهای مهم پژوهشی است که تدوین آن در قالب سه جلد دنبال می‌شود و هر جلد بیش از ۵۰۰ صفحه خواهد داشت.

وی افزود: طرح تدوین دانشنامه احکام جنین نیز با رویکردی جدید در حوزه موضوع‌شناسی و دانشنامه‌نگاری آغاز شده است. این طرح با توجه به مطالعات پیشین مرکز در زمینه فقه پزشکی و مسائلی همچون غربالگری، چندقلوزایی و موضوعات مرتبط با فناوری‌های نوین زیستی، در دستور کار قرار گرفته و طرح مداخل و آیین‌نامه آن نیز تصویب شده است.

معاون پژوهشی مرکز فقهی ائمه اطهار(ع) همچنین از آغاز طرح پژوهشی احکام خانواده با همکاری گروه فقه خانواده خبر داد و گفت: این مجموعه با هدف بررسی تخصصی مسائل و احکام خانواده در قالب چندین جلد تدوین می‌شود و برنامه‌ریزی شده است که هر سال یک جلد از آن منتشر شود.

همکاری با مراکز علمی و نهادهای قانون‌گذاری

قاسمی با تأکید بر ضرورت هم‌افزایی مراکز پژوهشی و جلوگیری از موازی‌کاری اظهار کرد: مرکز فقهی ائمه اطهار(ع) توسعه ارتباط با مراکز علمی، پژوهشی و اجرایی را از اولویت‌های خود می‌داند و تلاش کرده است با همکاری‌های مشترک، ظرفیت‌های علمی مجموعه‌های مختلف را در مسیر حل مسائل کشور به کار گیرد.

وی با اشاره به همکاری با مرکز تحقیقات مجلس شورای اسلامی گفت: تاکنون سه اثر مشترک با این مرکز تعریف شده که دو عنوان آن به چاپ رسیده و اثر سوم نیز مراحل نهایی آماده‌سازی و انتشار را طی می‌کند.

وی همچنین از همکاری‌های پژوهشی با دانشگاه الزهرا(س)، کمیته امداد امام خمینی(ره)، مرکز متون حوزه و مرکز موضوع‌شناسی احکام فقهی خبر داد و افزود: از جمله فعالیت‌های انجام‌شده، تدوین پژوهشی تفصیلی در زمینه ارزش‌گذاری احسان و نیکوکاری در قالب کتابی یازده‌فصلی برای کمیته امداد است که انتشار آن بر عهده همان نهاد خواهد بود.

قاسمی با اشاره به فعالیت مراکز وابسته در قم، مشهد و کابل و نیز مدرسه فقهی ائمه اطهار(ع) در قم اظهار کرد: این مجموعه‌ها در بخش‌های آموزشی و پژوهشی فعالیت دارند و تلاش می‌شود با تقویت ارتباط میان آنها، از ظرفیت‌های علمی موجود به شکل مؤثرتری استفاده شود.

پژوهش در فقه رسانه و حکمرانی مردمی

معاون پژوهشی مرکز فقهی ائمه اطهار(ع) در پاسخ به پرسشی درباره فعالیت‌های این مرکز در حوزه فقه رسانه گفت: گروه فقه رسانه طی سال‌های گذشته فعالیت‌های گسترده‌ای داشته و بیش از ۱۰ عنوان کتاب در این حوزه منتشر کرده است. ریاست این گروه را حجت‌الاسلام‌والمسلمین نهاوندی بر عهده دارد.

وی از جمله طرح‌های جدید این گروه را پژوهش درباره «موضوع‌شناسی و دلالت‌های فقهی رسانه و ارتباطات در جنگ شناختی» عنوان کرد و افزود: این موضوع با توجه به تحولات رسانه‌ای و نقش ارتباطات در مسائل فرهنگی و اجتماعی، از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.

قاسمی همچنین به انتشار کتاب «فقه و حکمرانی مردمی» با همکاری مرکز تحقیقات مجلس اشاره کرد و گفت: در این پژوهش، نسبت فقه با حکمرانی مردمی و جایگاه مبانی فقهی در چارچوب‌های تصمیم‌گیری و اداره جامعه بررسی شده است.

وی در ادامه، از آماده‌سازی کتاب «چالش‌های اهدای اسپرم و جنین» با همکاری مرکز تحقیقات فقه و حکمرانی مردمی خبر داد و اظهار کرد: با توجه به مسائل فقهی و حقوقی مرتبط با ناباروری و روش‌های نوین فرزندآوری، بررسی ابعاد شرعی و قانونی این موضوع ضرورت دارد. در این زمینه، ضمن توجه به قانون موجود درباره اهدای جنین، خلأهای قانونی مرتبط با اهدای اسپرم نیز بررسی شده و تدوین پیشنهادهای قانونی متناسب با ملاحظات فقهی در دستور کار قرار گرفته است.

فعالیت‌های علمی و آموزشی در قم و مشهد

قاسمی با اشاره به گستره فعالیت‌های آموزشی و پژوهشی مجموعه گفت: در بخش قم، حدود ۵۳۷ طلبه و استاد، در مشهد ۲۰۶ نفر و در مدرسه فقهی ائمه اطهار(ع) نیز ۹۶ طلبه مشغول تحصیل یا فعالیت‌های مرتبط هستند.

وی افزود: ورود به دوره‌ها و گروه‌های تخصصی پژوهشی مستلزم طی مراحل ارزیابی و گزینش است و همه افرادی که در بخش‌های آموزشی تحصیل می‌کنند، لزوماً وارد گروه‌های پژوهشی نمی‌شوند. پذیرش پژوهشگران، تصویب طرح‌ها و انتشار آثار نیز بر اساس ضوابط و فرایندهای تخصصی انجام می‌شود.

معاون پژوهشی مرکز فقهی ائمه اطهار(ع) همچنین به موفقیت‌های علمی پژوهشگران و طلاب این مجموعه اشاره کرد و گفت: شماری از اعضای مرکز در جشنواره‌ها و رقابت‌های علمی، از جمله جایزه بزرگ البرز، موفق به کسب رتبه شده‌اند. به گفته وی، سه نفر از مرتبطان این مجموعه در دوره اخیر جایزه بزرگ البرز موفق به کسب رتبه شده‌اند.

برگزاری نشست‌های تخصصی در هفته پژوهش

قاسمی با اشاره به برنامه‌های پیش‌روی مرکز گفت: برای افزایش بهره‌وری علمی و فراهم کردن فرصت بیشتر برای حضور علاقه‌مندان، برنامه‌ریزی شده است بخشی از نشست‌ها و فعالیت‌های پژوهشی پیش از هفته پژوهش آغاز شود.

وی با تأکید بر اهمیت کتاب و ترویج فرهنگ مطالعه افزود: با وجود گسترش فضای مجازی، کتاب همچنان جایگاه ویژه‌ای در آموزش عمیق و ماندگار دارد و لازم است برای تقویت فرهنگ کتاب‌خوانی و معرفی آثار علمی، برنامه‌ریزی جدی‌تری صورت گیرد.

قاسمی در پایان با تأکید بر ضرورت توسعه ارتباط میان پژوهشگران، رسانه‌ها و نهادهای علمی اظهار کرد: هدف این مجموعه آن است که فعالیت‌های علمی و پژوهشی، افزون بر تولید آثار تخصصی، به نتایجی کاربردی برای حوزه‌های علمیه، جامعه اسلامی و نهادهای تصمیم‌گیر منجر شود و ظرفیت‌های علمی موجود بیش از گذشته در خدمت پاسخ‌گویی به مسائل روز قرار گیرد.

چاپ شده درروزنامه گویه مورخ دوشنبه 4 آبان 1405 شمسی / 15 جمادی الاول 1448 / 26 اکتبر 2026 میلادی / سال بیس تودوم/ شماره 2956 / 

امضای مدیر؛ خطی روی کاغذ نیست! /امضایی که وجدان را می‌آزارد!

امضای مدیر؛ خطی روی  کاغذ نیست!

امضایی که وجدان را می‌آزارد!

سید محمد حسین دریاباری

روزی مش غلام به دوستانش زنگ زد و خبر داد که قرار است یک مؤسسه خصوصی همایشی درباره مشکلات ادارات، نحوه پاسخ‌گویی به مراجعان و راه‌های اصلاح نظام اداری برگزار کند. در این همایش، کارشناسان و صاحب‌نظرانی که در این زمینه تجربه و حرفی برای گفتن دارند، دعوت شده‌اند تا درباره مشکلات موجود در ادارات و نهادها و راهکارهای برون‌رفت از آن‌ها بحث و تبادل نظر کنند.

مش غلام به دوستانش گفت نامه‌ای رسیده و نام چند نفر از آن‌ها هم در فهرست دعوت‌شدگان است. تصمیم گرفت با تک‌تک دوستانش تماس بگیرد و اگر دعوت‌نامه به دستشان نرسیده بود، دست‌کم به آن‌ها اطلاع دهد که روز چهارشنبه در آمفی‌تئاتر دانشگاه، محل برگزاری همایش، حضور پیدا کنند و از نزدیک به دیدگاه‌های صاحب‌نظران درباره مشکلات اداری و نحوه پاسخ‌گویی به مردم گوش بسپارند.

اولین تماس مش غلام با مش رجب بود. مش رجب از شنیدن خبر استقبال کرد و گفت:

«چه خوب! ما که آن‌قدر با این ادارات سروکار داریم که دیگر از توپ فوتبال هم گذشته‌ایم! آن‌قدر ما را از این اتاق به آن اتاق و از این اداره به آن اداره پاس‌کاری کرده‌اند که نگو و نپرس! شاید این بار یک راه‌حلی پیدا کنند و ما هم بفهمیم بالاخره چه باید بکنیم.»

مش غلام از استقبال مش رجب خوشحال شد. وقتی صحبتش با او تمام شد، با مش حبیب تماس گرفت.

مش حبیب گفت:

«فایده‌ای ندارد، مش غلام! یک زمانی بود که کاغذی دستمان می‌گرفتیم و برای انجام یک کار، چهل، پنجاه اتاق را می‌گشتیم. گاهی چند طبقه بالا می‌رفتیم و چند طبقه پایین می‌آمدیم؛ آخر سر هم می‌گفتند فردا بیا! یکی می‌گفت پس‌فردا بیا! یکی دیگر هم که معلوم نبود از خانه با زنش قهر کرده یا با همکارش دعوا دارد، چنان با آدم برخورد می‌کرد که انگار ما آمده‌ایم زندگی‌اش را به هم بریزیم! خلاصه، هرکس به شکلی ما را سر می‌دواند.»

مش غلام گفت:

«حالا بیا و حرف‌های کارشناسان را بشنو. مگر می‌شود آدم را دعوت کنند و ما جواب دعوتشان را ندهیم؟ شاید این بار حرف تازه‌ای شنیدیم.»

مش حبیب سرانجام راضی شد.

نوبت به مش غضنفر رسید. مش غلام با او تماس گرفت و گفت:

«مش غضنفر! ما را به همایشی درباره اوضاع ادارات دعوت کرده‌اند. قرار است درباره این صحبت کنند که آیا ادارات بهتر شده‌اند یا بدتر، و اینکه با وجود این همه امکانات و فناوری جدید، چرا هنوز مردم برای انجام یک کار ساده باید این‌قدر بدوند.»

مش غضنفر که انگار منتظر فرصتی بود تا سفره دلش را باز کند، گفت:

«کجا بهتر شده، مش غلام؟! ما همان موقع که کاغذهای مکتوب دستمان بود و ده‌ها مدرک همراه داشتیم، برای یک کار ساده از این اتاق به آن اتاق می‌رفتیم. یکی می‌گفت مدیر باید امضا کند، دیگری می‌گفت رئیس باید تأیید کند. وقتی هم پرونده کامل می‌شد، تازه یادشان می‌افتاد که فلان مدرک نیست، کپی نداری، شناسنامه‌ات کو؟! آن موقع کارت ملی هم مثل امروز فراگیر نبود. حالا کارت ملی آمده، تلفن گویا آمده، فناوری و سامانه آمده؛ اما مشکل مردم که حل نشده، هیچ، گاهی پیچیده‌تر هم شده است!»

مش غضنفر ادامه داد:

«تازه، یک تلفن گویا می‌گذارند که آدم را از این عدد به آن عدد بفرستد! یک را بزن، دو را بزن، چهار را بزن، اگر نتیجه نگرفتی صفر را بزن تا به اپراتور وصل شوی! صفر را هم که می‌زنی، یک نفر گوشی را برمی‌دارد، اما انگار نه انگار که کسی پشت خط است. اگر هم صدایی شنیدی، می‌گویند مسئول مربوطه نیست، جلسه است، بعداً تماس بگیرید!»

بعد خاطره‌ای تعریف کرد:

«یکی از دوستانم در شهری زندگی می‌کند که ترافیکش حسابی سنگین است. از او پرسیدم: شنیده‌ام ترافیک شهرتان خیلی زیاد است؛ درست است؟

گفت: بله، حسابی!

گفتم: پس چه کار کرده‌اید؟

گفت: یک کارشناس ژاپنی آورده‌اند تا برای حل مشکل ترافیک راه‌حل بدهد.

گفتم: خب، نتیجه چه شد؟

گفت: کارشناس ژاپنی فارسی بلد نبود و مترجم داشت. مترجم هم حرف‌هایش را برای کارشناسان شهر ما توضیح می‌داد. خلاصه، کارشناس پرسیده بود: مگر در ادارات شما تلفن گویا وجود ندارد؟

گفته بودند: چرا!

گفته بود: در شهرهای پیشرفته ژاپن، مردم بسیاری از کارهایشان را از طریق تلفن، ایمیل و سامانه‌های الکترونیکی انجام می‌دهند و برای هر کار کوچکی مجبور نیستند به اداره مراجعه کنند. پس چرا مردم شما این‌قدر در رفت‌وآمدند؟

دوستم می‌گفت: اگر آن کارشناس ژاپنی یک روز با ما می‌آمد و می‌دید که مردم برای یک کار ساده چندین بار به اداره می‌روند و باز هم کارشان انجام نمی‌شود، شاید خودش هم می‌فهمید که مشکل فقط ترافیک خیابان‌ها نیست؛ گاهی ترافیک اصلی در راهروهای ادارات است!»

مش غضنفر با خنده تلخی اضافه کرد:

«ما می‌رویم اداره، کارمان انجام نمی‌شود؛ خواهش می‌کنیم، توضیح می‌دهیم، چانه می‌زنیم، از این اتاق به آن اتاق می‌رویم. گاهی هم متأسفانه پولی خرج می‌کنیم، اما باز معلوم نیست کارمان به کجا می‌رسد. حالا شما می‌خواهید بگویید با تلفن کارمان انجام شود؟! خدا پدرتان را بیامرزد، اول کاری کنید که وقتی تلفن می‌زنیم، یک نفر جوابمان را بدهد!»

مش غلام که دید دوستانش هرکدام خاطراتی از مشکلات اداری دارند، گفت:

«حالا شما بیایید و حرف‌های کارشناسان را بشنوید. بالاخره ما که عمرمان را در این راهروها گذاشته‌ایم، بد نیست دو سه ساعت هم در یک همایش بنشینیم. شاید حرف تازه‌ای شنیدیم یا راه‌حلی پیدا شد.»

سرانجام مش غضنفر هم قبول کرد.

روز چهارشنبه فرا رسید و مش غلام، مش رجب، مش غضنفر و مش حبیب در محل برگزاری همایش حاضر شدند.

مراسم، طبق معمول بسیاری از همایش‌های دولتی و غیردولتی، با تشریفات و سخنرانی‌های مقدماتی آغاز شد. در این مملکت، الحمدلله، کمتر روزی می‌گذرد که خبری از یک همایش علمی، پزشکی، فرهنگی، کلامی یا هنری نباشد. هر روز مراسمی برگزار می‌شود، سالن‌هایی پر می‌شوند، هزینه‌هایی صرف می‌شود و در پایان، گاهی سهم مردم از تمام آن مخارج، چند خبر کوتاه در رسانه‌هاست؛ خبری که یک بار از تلویزیون پخش می‌شود و یک بار از رادیو خوانده می‌شود.

اما اینکه حاصل این همه هزینه و نشست و برخاست چه بوده و کدام مشکل مردم واقعاً حل شده است، پرسشی است که معمولاً پاسخ روشنی برایش پیدا نمی‌شود.

نخستین سخنران اصلی همایشی پرخرج با حرف‌هایی آشنا ، دکتر امین بود. او سخنانش را با اشاره به مشکلات نظام اداری آغاز کرد و گفت:

«ادارات ما مشکلات فراوانی دارند و باید برای اصلاح آن‌ها چاره‌ای اندیشید. هم وقت مردم باید حفظ شود و هم امور اداری باید به شیوه‌ای سامان پیدا کند که کارها با سرعت، دقت و مسئولیت‌پذیری بیشتری انجام شوند. امروز امکانات فراوانی در اختیار داریم و بسیاری از کارها را می‌توان از راه دور انجام داد، اما هنوز در عمل با مشکلات جدی روبه‌رو هستیم.»

دکتر امین توضیح داد که با وجود فناوری‌های جدید، هنوز مردم برای پیگیری امور ساده مجبورند بارها به ادارات مراجعه کنند. تلفن گویا راه‌اندازی شده، اما گاهی به‌جای آنکه راهگشا باشد، خود به مانعی تازه تبدیل می‌شود.

او گفت:

«تلفن گویا به مردم می‌گوید عدد یک را بزنید، عدد دو را بزنید، عدد چهار را بزنید و اگر به نتیجه نرسیدید، صفر را انتخاب کنید تا به اپراتور وصل شوید. اما وقتی به اپراتور وصل می‌شوید، گاهی کسی پاسخ نمی‌دهد؛ یا شما را به بخش دیگری ارجاع می‌دهند و آنجا هم می‌گویند مسئول مربوطه حضور ندارد یا در جلسه است!»

دکتر امین تأکید کرد که مشکل تنها در فناوری نیست؛ مسئله اصلی، نحوه مدیریت، مسئولیت‌پذیری و پاسخ‌گویی است. اگر سامانه‌ای راه‌اندازی می‌شود، باید بتواند گرهی از کار مردم باز کند، نه اینکه فقط ظاهر اداره را مدرن‌تر نشان دهد.

سخنان او برای مش غلام و دوستانش بسیار آشنا بود. آن‌ها پیش از ورود به سالن، همین حرف‌ها را میان خودشان زده بودند. حالا می‌دیدند که یک کارشناس نیز به همان نتیجه رسیده است: بسیاری از ادارات با تمام ظرفیت خود کار نمی‌کنند و امکانات موجود، آن‌گونه که باید، در خدمت مردم قرار نگرفته است.

مش غلام آهسته به دوستانش گفت:

«دیدید؟ ما که دکتر نیستیم، اما همین حرف‌ها را بارها گفته‌ایم. انگار درد مردم را باید با عنوان سخنرانی و پشت تریبون بیان کرد تا رسمی و علمی به نظر برسد!»

دکتر امین در بخش دیگری از سخنانش به مسئله نفوذ افراد در ساختار اداری پرداخت و به یک ضرب‌المثل رایج اشاره کرد:

«اگر می‌خواهی در یک اداره کارت راه بیفتد، اول سراغ آبدارچی را بگیر!»

البته منظور این نبود که آبدارچی مقصر مشکلات اداری است؛ مسئله این بود که گاهی در برخی ادارات، روابط غیررسمی و نفوذ افراد، بیش از جایگاه قانونی و مسئولیت رسمی آن‌ها در روند کارها تأثیر می‌گذارد. گاهی فردی که مسئولیت تصمیم‌گیری ندارد، می‌تواند مسیر یک پرونده را تغییر دهد؛ درحالی‌که مدیر رسمی اداره، با وجود اختیارات قانونی، از آنچه در زیرمجموعه‌اش می‌گذرد، اطلاع دقیقی ندارد.

دکتر امین سپس به مسئله‌ای مهم‌تر اشاره کرد: گاهی مدیران ارشد عملاً به ماشین امضا تبدیل می‌شوند.

کارشناسان و کارکنان پایین‌دست گزارش‌ها را تهیه می‌کنند، نامه‌ها را تنظیم می‌کنند، پیشنهادها را می‌نویسند و پرونده‌ها را به مدیر می‌رسانند. مدیر نیز به دلیل مشغله فراوان، کمبود وقت یا اعتماد بیش از اندازه به زیرمجموعه خود، بدون بررسی کافی، آن‌ها را امضا می‌کند.

گاهی حتی خود مدیر می‌پرسد:

«چرا باید این نامه را امضا کنم؟ موضوع چیست؟»

اما به‌جای آنکه واقعیت به‌طور کامل برایش روشن شود، توضیحاتی ناقص، گزینشی یا وارونه به او ارائه می‌شود؛ توضیحاتی که ممکن است او را به تصمیمی نادرست سوق دهد.

البته باید تأکید کرد که بسیاری از مدیران، انسان‌هایی شریف، دلسوز و مسئولیت‌پذیرند که می‌خواهند حق کسی ضایع نشود و امور مردم به‌درستی پیش برود. مسئله این است که چرا گاهی ساختار اداری، اطلاعات و تصمیم‌سازی را از مسیر درست خارج می‌کند و مدیر را از واقعیت دور نگه می‌دارد.

در چنین شرایطی، ممکن است تصمیمی که در ظاهر فقط یک امضاست، در عمل به زیان یک انسان، یک خانواده، یک کسب‌وکار یا حتی یک مجموعه اقتصادی تمام شود.

یک امضا می‌تواند سرمایه‌ای را به خطر بیندازد، اراده‌ای را تضعیف کند، امیدی را از بین ببرد و آرزویی را به ناامیدی تبدیل کند.

این‌ها تنها عبارت‌های ادبی نیستند؛ گاهی واقعیت تلخ زندگی کسانی هستند که ماه‌ها و سال‌ها در راهروهای ادارات سرگردان می‌مانند.

پس از پایان سخنرانی دکتر امین، مش غلام رو به دوستانش کرد و پرسید:

«خب، نظر شما درباره این سخنرانی چیست؟»

مش رجب گفت:

«خیلی خوب بود. حرف دل مردم را زد. معلوم است که خیلی‌ها از مشکلات خبر دارند.»

مش غضنفر گفت:

«خبر دارند که دارند! ما خودمان سال‌هاست این حرف‌ها را می‌زنیم. مشکل اینجاست که چه کسی می‌خواهد کاری بکند؟ گفتن که آسان است؛ عمل کردن مهم است.»

مش حبیب هم اضافه کرد:

«حرف‌های دکتر امین درست بود، اما ما می‌خواهیم بدانیم بعد از این همایش چه اتفاقی می‌افتد. آیا کسی می‌رود تلفن گویا را درست ‌کند؟ آیا کسی جلوی سرگردانی مردم را می‌گیرد؟ آیا کسی می‌پرسد چرا پرونده‌ای که باید در یک روز تمام شود، چند ماه طول می‌کشد؟»

مش غلام که خودش تجربه‌ای تلخ از این ماجراها داشت، گفت:

«من خودم با یکی از ادارات مشکل پیدا کرده بودم. برای حل آن، بارها مراجعه کردم، توضیح دادم و مدارک ارائه کردم. اما وقتی پرونده به مرحله تصمیم‌گیری رسید، متوجه شدم آنچه در پرونده تنظیم شده، با آنچه من گفته بودم و مدارکی که ارائه کرده بودم، تفاوت اساسی دارد.

انگار عده‌ای در پایین مجموعه، تصمیم خودشان را گرفته بودند، برنامه را چیده بودند و پرونده را طوری تنظیم کرده بودند که مدیر ارشد بر اساس همان اطلاعات تصمیم بگیرد. آنچه من می‌خواستم و آنچه در پرونده منعکس شده بود، زمین تا آسمان فرق داشت.

اگر مدیر آن پرونده را بدون بررسی امضا می‌کرد، ممکن بود نتیجه‌ای به وجود بیاید که نه‌تنها مشکل مرا حل نکند، بلکه زیان‌های دیگری هم به بار بیاورد.»

مش غلام کمی مکث کرد و ادامه داد:

«اما خوشبختانه آن مدیر، آدم فهمیده و منصفی بود. وقتی پرونده را دید، پرسید: چرا باید این نامه را امضا کنم؟ موضوع دقیقاً چیست؟ چرا توضیحات پرونده با آنچه به من گفته شده، جور درنمی‌آید؟

به او توضیحاتی داده بودند، اما قانع نشده بود. تصمیم گرفت پیش از امضا، شخصاً موضوع را بررسی کند و حرف طرف مقابل را هم بشنود.

تماس گرفتند و من به دیدار مدیر رفتم. سلام و احوال‌پرسی کردیم و او خواست ماجرا را از زبان خودم بشنود. من هم همه چیز را با جزئیات برایش توضیح دادم و مدارکم را نشان دادم.

مدیر پس از شنیدن حرف‌هایم گفت:

این چیزی نیست که در پرونده نوشته‌اند! آنچه اینجا منعکس شده، با توضیحاتی که شما می‌دهید، تفاوت دارد.

بعد دستور داد دستیاران و مسئولان مربوطه حاضر شوند. شرح ماجرا را شنیدند و مدارک را بررسی کردند. معلوم شد بخشی از مطالب پرونده به‌درستی منعکس نشده و بعضی از مدارک و توضیحات من نیز آن‌طور که باید، در تصمیم‌گیری لحاظ نشده است.

مدیر دستور داد موضوع از نو بررسی شود و این بار، تصمیم بر اساس واقعیت‌ها و مدارک کامل گرفته شود.

در نتیجه، کار به مسیر درست افتاد و آنچه باید انجام می‌شد، انجام گرفت.»

مش غلام با تأکید گفت:

«ببینید، یک تلفن و یک گفت‌وگوی درست، چه تأثیری داشت! اگر آن مدیر بدون تحقیق امضا می‌کرد، شاید سرمایه‌ای به خطر می‌افتاد، امیدی از بین می‌رفت و اراده‌ای برای همیشه سست می‌شد. اما او تصمیم گرفت حقیقت را بفهمد و بعد امضا کند.

با همین کار، نه‌تنها مشکل من حل شد، بلکه خودش هم از تصمیمی که ممکن بود بعدها وجدانش را آزار دهد، دور ماند.»

مش غلام پس از تعریف این ماجرا رو به دوستانش کرد و گفت:

«حالا حرف اصلی همین است. مدیر باید بداند که امضایش فقط یک خط روی کاغذ نیست. گاهی پشت یک نامه، زندگی یک انسان قرار دارد؛ گاهی حاصل سال‌ها تلاش، سرمایه یک خانواده، آینده یک کسب‌وکار یا امید کسی که مدت‌ها برای رسیدن به حقش تلاش کرده است.

اگر مدیر بدون بررسی امضا کند، ممکن است ناخواسته حقی را ضایع کند. اگر هم اطلاعات نادرست به او داده باشند، مسئولیت مدیر این است که پیش از تصمیم‌گیری، حقیقت را روشن کند.

البته کارمند پایین‌دست هم باید بداند که تنظیم یک گزارش، فقط پر کردن چند صفحه کاغذ نیست. اگر واقعیت‌ها را جابه‌جا کند، اگر مدارکی را نادیده بگیرد یا اگر با توضیحات ناقص، مدیر را به تصمیمی نادرست بکشاند، ممکن است پیامدهای تصمیم او به زندگی دیگران آسیب بزند.

مدیر باید سؤال کند، گزارش را بخواند، مدارک را ببیند و در موارد حساس، حرف طرف مقابل را هم بشنود. هیچ‌کس نباید صرفاً به این دلیل که پرونده‌ای از مسیر اداری عبور کرده است، تصور کند که حتماً همه چیز در آن درست و منصفانه تنظیم شده است.»

مش رجب گفت:

«پس معلوم می‌شود گاهی مشکل فقط از مدیر نیست؛ ممکن است مدیر هم گرفتار اطلاعاتی شود که دیگران به او داده‌اند.»

مش غضنفر گفت:

«بله، اما مدیر باید آن‌قدر حواسش جمع باشد که هرچه جلویش گذاشتند، امضا نکند! وگرنه اگر قرار باشد فقط امضا کند، دیگر چه نیازی به مدیر داریم؟ یک دستگاه امضازن هم می‌توانند بگذارند پشت میز!»

همه خندیدند؛ خنده‌ای که پشت آن، تلخی تجربه‌های فراوان مردم پنهان بود.

مش حبیب گفت:

«البته دستگاه امضازن دست‌کم به جلسه نمی‌رود، تلفنش را خاموش نمی‌کند و نمی‌گوید مسئول مربوطه حضور ندارد!»

این بار خنده دوستان بلندتر شد.

اما پس از لحظه‌ای، مش غلام گفت:

«شوخی به کنار؛ واقعاً باید برای این وضع فکری کرد. مردم حق دارند کارشان در زمان مناسب انجام شود. حق دارند پاسخ روشن بگیرند. حق دارند بدانند چرا پرونده‌شان متوقف شده و چه کسی مسئول تأخیر است. قرار نیست هرکس برای رسیدن به حق خودش، ماه‌ها وقت بگذارد و از این اداره به آن اداره برود.»

سرانجام همایش به پایان رسید. مش غلام، مش رجب، مش غضنفر و مش حبیب از سالن بیرون آمدند. از نظر آن‌ها، سخنرانی دکتر امین ارزشمند بود؛ زیرا کسی از پشت تریبون، همان مشکلاتی را مطرح کرده بود که مردم سال‌ها با آن‌ها دست‌وپنجه نرم می‌کردند.

آن‌ها با دستی پر از حرف‌های تازه و البته پرسش‌های قدیمی، راه خانه را در پیش گرفتند.

********************

جاپ شده درروزنامه گویه مورخ چهارشنبه 29 مهر 1405 شمسی / 10 جمادی الاول 1448 / 21 اکتبر 2026 میلادی / سال بیست ودوم/ شماره 2953 /   

//farsnews.ir/gooyeh/1792524637088784591

تلنگر : از وعده‌های معلق تا گورستان بیت‌المال

تلنگر

از وعده‌های معلق تا گورستان بیت‌المال  

سید محمد حسین دریاباری

روزی مش رجب، مش غضنفر و مش حبیب، طبق معمول، دور هم نشسته بودند. خستگی زندگی، کار، گرانی و گرفتاری‌های روزگار بر تن و جانشان نشسته بود. پس از کمی گفت‌وگو به این نتیجه رسیدند که چند ساعتی از هیاهوی شهر، بوق ماشین‌ها، دود و آلودگی فاصله بگیرند؛ آلودگی‌ای که دیگر نه شهر بزرگ می‌شناسد و نه کوچک.

چند کیلومتری از شهر دور شدند و در فضای سبزی زیر سایه درختان اتراق کردند. نه صدایی بود و نه شلوغی‌ای؛ فقط آواز پرندگان بود و نسیمی که می‌وزید. در چنین فضایی، آدم دلش می‌خواهد درباره همه چیز حرف بزند؛ از مدیر موفق تا مدیر ناموفق، از مسئول خوش‌قول تا مسئول بدقول، از سیر تا پیاز امور مملکت.

پیش از آنکه بحث بالا بگیرد، مش غضنفر گفت:

«ببینید، مردم الکی نمی‌گویند حافظه خوبی دارند؛ واقعاً هم همین‌طور است. اما قبل از اینکه حرف بزنیم، باید معلوم شود خودمان چقدر می‌دانیم.»

هر سه نفر اهل مطالعه بودند. روزنامه می‌خواندند و اگرچه گوشی و فضای مجازی همه‌جا را گرفته بود، اما هنوز به خواندن روزنامه علاقه داشتند. حرف‌هایشان هم صرفاً شنیده‌های کوچه و بازار نبود؛ چیزهایی بود که خوانده و دنبال کرده بودند.

بحث گرم شد. مش حبیب گفت:

«اگر همین‌طور پراکنده حرف بزنیم، به جایی نمی‌رسیم. گفت‌وگو برای این است که آدم چیزی یاد بگیرد؛ یکی بگوید، دیگری بشنود، فکری رد و بدل شود.»

پیشنهادش پذیرفته شد.

مش رجب گفت:

«بیایید درباره چیزهایی حرف بزنیم که هنوز از حافظه مردم پاک نشده؛ چیزهایی که باعث شد ثروت و سرمایه کشور هدر برود. پروژه‌ای را بدون مطالعه شروع کردند، بودجه دادند، بعد ازچند سال آمدند گفتند: ای بابا! اصلاً مطالعه نشده بود! حالا یا باید جمعش کنیم یا همان‌طور رهایش کنیم.»

مش غضنفر پرسید:

«مثلاً چه پروژه‌ای؟»

مش رجب گفت:

«اول از همه، اختلاس. تا حالا شنیده‌اید یک اختلاس‌گر را طوری مجازات کنند که دیگران عبرت بگیرند و بگویند این کار تکرار نمی‌شود؟»

هر سه نفر با هم گفتند:

«نه!»

مش حبیب گفت:

«من جایی خوانده بودم که در بعضی کشورها برای فساد مالی سقف مشخصی گذاشته‌اند؛ اگر کسی از آن حد عبور کند، مجازات سنگینی در انتظارش است. همین باعث می‌شود بعضی‌ها لااقل حساب کار دستشان بیاید.»

مش رجب گفت:

«در کشور ما اگر از اول قانون محکم و برخورد جدی باشد، هم بیت‌المال حفظ می‌شود و هم این همه دستگاه و نیرو درگیر پرونده‌های فساد نمی‌شوند.»

بعد مکثی کرد و گفت:

«اما فقط اختلاس نیست. ما پروژه‌های نیمه‌تمام زیادی هم داریم؛ طرح‌هایی که در بیابان‌ها ساخته شدند، نیمه‌کاره ماندند، فرسوده شدند و حالا یا باید خراب شوند یا دوباره برایشان بودجه گذاشت.»

همین که سخن از خراب کردن شد، مش غضنفر گفت:

«مثل مونوریل! در تهران، کرمانشاه و قم سال‌ها درباره‌اش حرف زدند. عده‌ای موافق بودند، عده‌ای مخالف. بعضی می‌گفتند مطالعه نشده و حتی ممکن است مانع دید حرم شود. حالا سال‌ها گذشته و هنوز تکلیفش روشن نیست.»

مش حبیب گفت:

«استاندار گفته می‌خواهند بررسی کنند و تعیین تکلیف شود. حرف خوبی است؛ یا بسازند، یا جمع کنند و به گورستان بیت‌المال بفرستند!»

مش رجب خندید و گفت:

«مشکل اینجاست که جمع کردنش هزینه دارد، ساختنش هم هزینه دارد. اگر از اول مطالعه می‌شد، حالا مردم این‌همه سؤال نداشتند.»

سپس پرسید:

«آن‌هایی که امضا کردند، تأیید کردند و طرح را جلو بردند، اگر اشتباه شده، نباید پاسخگو باشند؟ وقتی خودشان امروز می‌گویند مطالعه نشده، پس چه کسی باید خسارت بیت‌المال را جبران کند؟»

این پرسشی بود که هر سه نفر داشتند؛ پرسشی که به گفته آنان، پاسخ روشنی برایش شنیده نمی‌شود.

بحث ادامه یافت. مش غضنفر گفت:

«مسئولان حرف زیاد می‌زنند. اگر همه وعده‌هایی که داده‌اند عملی می‌شد، باید اسم ایران را گلستان می‌گذاشتیم!»

مش حبیب خندید و گفت:

«حرف زدن که هزینه ندارد؛ نه اداره برق برایش قبض می‌فرستد، نه آب و نه مخابرات! ما هم از صبح تا حالا اینجا حرف زدیم، اما دست‌کم جایی را خراب نکردیم!»

هر سه نفر خندیدند.

بعد مش رجب گفت:

«در دنیا برای ساخت یک سد یا یک پروژه بزرگ، سال‌ها مطالعه می‌کنند. چطور بعضی طرح‌ها اینجا بدون مطالعه آغاز شده‌اند؟»

مش غضنفر گفت:

«فرودگاه قم هم سال‌هاست داستان خودش را دارد؛ هر چند وقت یک‌بار وعده افتتاح می‌دهند و باز به زمان دیگری موکول می‌شود.»

مش حبیب آهی کشید و گفت:

«عجیب‌تر این است که کمتر مسئولی عذرخواهی می‌کند.»

مش غضنفر گفت:

«شاید فکر می‌کنند مسئول از مردم بالاتر است و نیازی به عذرخواهی ندارد.»

اما مش رجب پاسخ داد:

«اتفاقاً هر کس مسئولیت بیشتری دارد، باید بیشتر عذرخواهی کند. در بعضی کشورها اگر حادثه‌ای رخ دهد، وزیر استعفا می‌دهد؛ اینجا نه استعفا می‌بینیم و نه عذرخواهی. گاهی هم اگر مشکلی پیش بیاید، فرد را به سمتی مهم‌تر می‌برند!»

خورشید کم‌کم رو به غروب می‌رفت. آواز پرندگان آرام‌تر شده بود و وقت بازگشت فرا رسیده بود.

مش رجب، مش غضنفر و مش حبیب، بحث مونوریل، بیت‌المال، پروژه‌های نیمه‌تمام، وعده‌ها و عذرخواهی‌های انجام‌نشده را همان‌جا در دل طبیعت جا گذاشتند و به شهر بازگشتند.

خستگی از تنشان بیرون رفته بود، اما پرسش‌هایشان همچنان باقی مانده بود؛ پرسش‌هایی که سال‌هاست در ذهن مردم می‌چرخد و هنوز پاسخ روشنی برای بسیاری از آن‌ها پیدا نشده است.

چاپ شده درروزنامه گویه  مورخ شنبه 18 مهر 1405 شمسی / 28 ربیع الثانی 1448 / 10 اکتبر 2026 میلادی / سال بیست ودوم/ شماره 2944 /

از روایتگری تا محرومیت‌زدایی؛ قم آماده برگزاری ۱۷۰۰ برنامه هفته دفاع مقدس

از روایتگری تا محرومیت‌زدایی؛ قم آماده برگزاری ۱۷۰۰ برنامه هفته دفاع مقدس

قم- معاون اجرایی سپاه امام علی‌بن‌ابی‌طالب(ع) استان قم از برگزاری نزدیک به یک‌هزار و ۷۰۰ فعالیت در قالب ۳۰ عنوان برنامه هم‌زمان با چهل‌وششمین سالگرد هفته دفاع مقدس در استان خبر داد و گفت: برنامه‌های امسال با رویکرد «میدان‌محوری» و «جهاد تبیین» و با هدف تعمیق فرهنگ ایثار، مقاومت و شهادت برگزار می‌شود.

به گزارش خبرنگار روزنامه گویه، سرهنگ حامد فلاح ظهر امروزشنبه در نشست خبری که در سالن شهید سلیمی تالار مرکزی شهر قم برگزار شد، با گرامیداشت یاد و خاطره شهدای دفاع مقدس، شهدای مدافع حرم، مدافع امنیت و شهدای جنگ‌های اخیر، اظهار کرد: هفته دفاع مقدس یادآور حماسه‌آفرینی مردان و زنانی است که برای دفاع از دین، ناموس و خاک این سرزمین جانانه ایستادگی کردند.

وی با اشاره به اینکه دفاع مقدس صرفاً یک جنگ نظامی نبود، افزود: هشت سال دفاع مقدس یک قطعه درخشان از تاریخ کشور و دانشگاه بزرگ انسان‌سازی بود؛ دانشگاهی که الفبای آن ایثار و گذشت و فارغ‌التحصیلان آن شهدای گرانقدری بودند که با نثار جان خود از انقلاب و کشور دفاع کردند.

فلاح با بیان اینکه روح مقاومت از دوران دفاع مقدس تاکنون استمرار داشته است، تصریح کرد: از سال ۱۳۵۹ تاکنون، با وجود تغییر شکل و جغرافیای تهدیدها، مسیر مقاومت و ایستادگی همچنان ادامه دارد و فرهنگ دفاع مقدس به‌عنوان میراثی ماندگار باید به نسل جدید منتقل شود.

وی افزود: هدف اصلی برنامه‌های هفته دفاع مقدس امسال، تبیین و تعمیق فرهنگ جهاد و شهادت به‌ویژه در میان نسل جوان و تقویت هویت ملی و دینی، روحیه استقلال‌خواهی، خوداتکایی و مقاومت است.

معاون اجرایی سپاه امام علی‌بن‌ابی‌طالب(ع) استان قم ادامه داد: تبیین نقش امام خمینی(ره) در ایجاد وحدت ملی، معرفی فرهنگ ایثار و مقاومت، انتقال میراث دفاع مقدس به نسل جدید، تقویت امید اجتماعی و مقابله با یأس‌آفرینی از دیگر محورهای برنامه‌های امسال است.

برنامه‌های هفته دفاع مقدس در هشت روز

فلاح با اشاره به نام‌گذاری روزهای هفته دفاع مقدس گفت: برنامه‌های امسال در هشت روز و با عناوین مختلف برگزار می‌شود که از جمله آنها می‌توان به «پیشکسوتان دفاع مقدس و مقاومت، طلایه‌داران ایثار و همبستگی ملی»، «جوانان؛ پیشگامان علم و اقتدار ملی»، «شهیدان، جانبازان و آزادگان؛ قهرمانان جاودانه وطن»، «زنان، مدافعان حریم خانواده و چشمه معنویت»، «دفاع همه‌جانبه، پشتیبانی مردمی، اصناف و سربازان»، «مدافعان امنیت و عزت ایران»، «ولایتمداری، بصیرت، دشمن‌شناسی و استکبارستیزی» و «فرماندهان عزت‌مدار و حماسه‌آفرین» اشاره کرد.

وی افزود: در مجموع نزدیک به یک‌هزار و ۷۰۰ فعالیت در قالب ۳۰ عنوان برنامه در استان قم پیش‌بینی شده که بخشی از آنها در سطح شهر و بخشی نیز در شهرستان‌ها و مناطق مختلف استان اجرا خواهد شد.

برگزاری مراسم‌های ویژه در قم

معاون اجرایی سپاه استان قم از برگزاری مراسم نکوداشت هفته دفاع مقدس با حضور نیروهای مسلح در حرم مطهر حضرت فاطمه معصومه(س) خبر داد و گفت: رژه موتوری نیروهای مسلح نیز در مسیر طریق‌المهدی(عج) به طول حدود هفت کیلومتر، از حرم مطهر حضرت معصومه(س) به سمت مسجد مقدس جمکران برگزار می‌شود.

وی ادامه داد: برنامه‌های ویژه روایتگری دفاع مقدس با حضور راویان کشوری در قم برگزار خواهد شد و در ۳۲ میدان استان نیز برنامه‌هایی با محوریت دفاع مقدس پیش‌بینی شده که در هفت میدان اصلی شهر قم، برنامه‌های ویژه روایتگری اجرا می‌شود.

فلاح همچنین از برگزاری مسابقه «میدان‌یار» خبر داد و اظهار کرد: مرحله شهرستانی این مسابقه آموزشی با محوریت موضوعات نظامی و دفاعی برگزار شده و در ادامه، مرحله استانی آن نیز برگزار می‌شود و برگزیدگان امکان حضور در برنامه‌های آموزشی و مسابقات تیراندازی را خواهند داشت.

نمایشگاه‌ها، برنامه‌های رسانه‌ای و تولید محتوا

وی با اشاره به برنامه‌های فرهنگی و رسانه‌ای هفته دفاع مقدس گفت: مستندها و تولیدات رسانه‌ای مختلفی با موضوع دفاع مقدس تهیه شده که از شبکه استانی نور پخش خواهد شد.

فلاح افزود: به‌منظور جلوگیری از تحت‌الشعاع قرار گرفتن برنامه‌های میدانی، نمایشگاه‌های دفاع مقدس به شکل متمرکز برگزار نمی‌شود، اما نمایشگاه‌هایی در نقاط مختلف استان، از جمله در جوار یادمان کوه خضر نبی، برپا خواهد شد.

وی از برگزاری همایش «تمدن‌سازان مقاومت»، نواختن زنگ ایثار و مقاومت در مدارس استان، آغاز مسابقات ورزشی، استقرار تجهیزات و ادوات نظامی در میادین مختلف شهر و اجرای برنامه‌های فرهنگی و هنری خبر داد.

اجرای طرح‌های محرومیت‌زدایی و جهادی

معاون اجرایی سپاه استان قم با اشاره به برنامه‌های بسیج سازندگی گفت: افتتاح طرح «شهید عجمیان» از دیگر برنامه‌های این هفته است که در قالب آن بیش از ۱۰۰ مدرسه و ۵۰۰ کلاس درس توسط گروه‌های جهادی بهسازی شده است.

وی افزود: توزیع پنج‌هزار بسته لوازم‌التحریر، کیف و کفش میان دانش‌آموزان، افتتاح نیروگاه یک مگاواتی صفحات خورشیدی، اجرای پروژه آسفالت راه دسترسی روستایی به طول ۶ کیلومتر، اجرای خط انتقال آب روستایی و افتتاح شبکه برق سایت نهضت ملی مسکن طالقان از دیگر برنامه‌هاست.

فلاح همچنین از افتتاح سه مدرسه در طرح نهضت ملی مسکن در سایت پردیسان و سایت شهید سلیمانی شهرک قدس خبر داد و گفت: پشتیبانی از ۴۰ موکب مردمی و جهادی در مسیر طریق‌المهدی(عج)، اعزام گروه‌های جهادی به مناطق کم‌برخوردار و اجرای طرح «شهید رهنمون» با اعزام پزشکان به مناطق روستایی نیز در این هفته انجام می‌شود.

برنامه‌های اجتماعی، فرهنگی و خانواده

وی با اشاره به برنامه‌های معاونت اجتماعی سپاه قم اظهار کرد: اجرای برنامه «سفیران مهر» در ۲۰ نقطه پرتردد شهری، با محوریت ترویج فرهنگ امر به معروف و نهی از منکر، از جمله برنامه‌های این هفته است.

فلاح افزود: ویژه‌برنامه «دختران مبعوث شده» با محوریت موضوعات هویتی دختران، تولید برنامه‌های رسانه‌ای «سنگر مقدس» برای معرفی فعالیت‌های اجتماعی محلات و برگزاری کارگاه‌های فرزندپروری با عنوان «مادران قاسم‌پرور» در ۵۰ محله استان نیز اجرا خواهد شد.

وی ادامه داد: بسیج جامعه زنان نیز همایش «بانوان و مقاومت» را در حرم حضرت فاطمه معصومه(س) و همایش «بانوان پرچمدار» را در تالار شهید آوینی برگزار خواهد کرد.

غبارروبی مزار شهدا و برنامه‌های فرهنگی

معاون اجرایی سپاه استان قم از برگزاری پیاده‌روی خانوادگی نیروهای مسلح و بسیج، سرکشی از خانواده‌های شهدا و عطرافشانی و غبارروبی مزار شهدای استان خبر داد و گفت: تئاترهای خیابانی در میادین مختلف، برگزاری اردوی جهادی دانشجویی، سخنرانی هادیان سیاسی، یادواره شهدای دفاع مقدس و برگزاری کارگاه‌های آموزشی هوش مصنوعی از دیگر برنامه‌های هفته دفاع مقدس است.

وی همچنین از رونمایی نخستین آلبوم عکس دفاع مقدس و برخی تولیدات مبتنی بر هوش مصنوعی با موضوع شهدا خبر داد.

فلاح در پایان با قدردانی از تلاش اصحاب رسانه در انعکاس رویدادها و روایتگری دفاع مقدس، گفت: رسانه‌ها در تبیین واقعیت‌ها، انتقال فرهنگ ایثار و شهادت و تقویت امید اجتماعی نقش مهمی بر عهده دارند و انتظار می‌رود این رسالت را با دقت و مسئولیت‌پذیری دنبال کنند.

تلنگر لطفاً خوبی‌ها را ببینید؛ مدیران وقت پاسخ‌گویی ندارند!

تلنگر  

لطفاً خوبی‌ها را ببینید؛ مدیران وقت پاسخ‌گویی ندارند!

سید محمد حسین دریاباری

یکی از پرسش‌هایی که تقریباً همیشه در نشست‌های خبری اصحاب رسانه با مدیران ارشد استان‌ها، معاونان استاندار و مدیران کل مطرح می‌شود، این است:

«چرا روابط عمومی‌ها خوب عمل نمی‌کنند؟ چرا مدیران پاسخ‌گو نیستند؟»

این، به‌نوعی، شاه‌بیت انتقاد اصحاب رسانه از مسئولان شده است؛ مسئولانی که، بیچاره‌ها، شب و روز در حال خدمت‌اند و حتی فرصت خاراندن سر و صورتشان را هم ندارند! جلساتشان آن‌قدر فشرده است که ناچارند با کلماتی تلگرافی و سریع، موضوع را جمع‌وجور کنند تا بتوانند دوباره به رتق‌وفتق امور مردم بپردازند.

حالا گویا این دسته از خبرنویسان اصلاً این زحمات را نمی‌بینند!

یک چیزهایی می‌نویسند که اصلاً این مدیران نمی‌خواهند! آخر مگر مدیر وقت اضافه دارد که بنشیند و ببیند چه نوشته‌اند؟ مدیران از وقت خروس‌خوان ـ همان لحظه‌ای که این حیوان نجیب شروع به خواندن می‌کند ـ از خواب بلند می‌شوند و هله‌هله‌کنان وارد دفتر کارشان می‌شوند. آن‌قدر عجله دارند که کار مردم روی زمین نماند که یکی موبایلش را در خانه جا می‌گذارد، یکی کتش را، یکی یک پا جوراب می‌پوشد و یکی هم کفش‌هایش را اشتباهی به پا می‌کند!

این همه علاقه‌مندی به خدمت، مردم‌دوستی و شتاب برای انجام امور مردم را گویا این خبرنگاران اصلاً نمی‌بینند!

این همه خوبی، این همه تلاش، این همه زحمت را نادیده می‌گیرید و فقط هرچه خودتان فکر می‌کنید درست است، می‌نویسید!

باید یک اصلاحاتی در عرصه رسانه به وجود بیاید؛ البته برای آن‌هایی که انتقاد می‌کنند و این واقعیت‌ها را نمی‌بینند!

این همه کار، تلاش و زحمت؛ با مردم نشستن، مجلس ختم رفتن، خودشان را به همه نشان دادن، دست تکان دادن، احوال‌پرسی کردن، لبخند زدن و عکس گرفتن.

بعد هم که انتخابات در پیش است ـ چه انتخابات شورا باشد و چه مجلس ـ این‌ها با نیت خالص می‌خواهند شرکت کنند!

خب، اهل رسانه این‌ها را نمی‌بینند و بعد هم انتقاد می‌کنند!

خب، معلوم است که این‌ها باید یک‌جوری گوشمالی شوند!

یک دسته دیگر هم هستند که خیلی تند مطالب را می‌نویسند؛ اصلاً نمی‌فهمند انتقاد یعنی چه و هرچه به ذهنشان می‌رسد، می‌نویسند. خب، با این‌ها که باید فراتر از گوشمالی برخورد کرد!

البته یک عده هم باید بمانند. بالاخره این مردم که در خانه، خیابان و کوچه هستند و با این همه شبکه رادیو و تلویزیون، کانال و شبکه اجتماعی حضور دارند، باید یک چیزی بشنوند، بخوانند و ببینند!

دسته‌ای باید بمانند که مدیران را دوست داشته باشند؛ به آن‌ها علاقه داشته باشند و مدام خوبی‌هایشان را بگویند.

این دسته، خیلی مناسب‌اند!

این‌ها بمانند و خوراک تهیه کنند.

آیا فکر کردید آن موقع ما دیگر هیچ مشکلی نداریم؟ در هیچ استانی مشکل نداریم، در هیچ شهری هم مشکلی وجود ندارد؛ برای اینکه همه‌چیز حل می‌شود!

مگر دنیا کم خبر دارد که این‌ها بخواهند اشتباهات را هم خبر کنند؟

شنیده‌ها می‌گوید در یک جلسه‌ای اتفاقی افتاد. از چند استان، نمایندگان مجلس آمده بودند و جلسه‌ای تشکیل شده بود. نمایندگان مجلس شهر میزبان هم بودند و یک مقام ارشد کشور نیز تشریف آورده بود. خب، این‌ها هم آن مقام ارشد کشور را دوست داشتند و هم می‌خواستند ببینند در این استان چه اتفاقی افتاده است.

به‌هرحال، خبرنگار و عکاس هستند و لحظه‌ها را ثبت می‌کنند.

عکاس هم کسی است که همه دوستش دارند؛ کسی که می‌تواند چهره، زیبایی، فرهیختگی، پختگی و همه این ویژگی‌ها را به تصویر بکشد و بعد به مخاطبان عرضه کند.

حالا این وسط، عکس نمایندگان یک استان کم می‌شود و در رسانه‌ها دیده نمی‌شود!

به نظر شما این‌ها حق اعتراض ندارند؟

شما نمایندگان استان‌های دیگر را بیاورید، عکس‌هایشان را نشان بدهید، مطرحشان کنید تا فردا در انتخابات، هر جا که هستند، رأی بیاورند؛ اما نمایندگان این استان را نشان نمی‌دهید تا رأی نیاورند!

خب، معلوم است که حق دارند اعتراض کنند!

پس این دسته از عکاس‌ها هم باید از صحنه حذف شوند؛ برای اینکه به‌جای اینکه از استان میزبان دفاع کنند، دیگر نمایندگان را شش برابر بیشتر نشان می‌دهند، بزرگ‌تر نشان می‌دهند و حتی اگر لازم شد با لنز واید، عرض خدمتشان را هم افزایش می دهند! اصلاً فراموش می‌کنند که وظیفه اصلی عکاس چیست!

حال برگردیم به اصل سؤال.

این مدیران وقت ندارند. این خبرنگاران مدام می‌گویند:

«چرا نمی‌آیید مصاحبه کنید؟ چرا نمی‌آیید گفت‌وگو کنید؟ چرا پاسخ نمی‌دهید؟»

خب، چه بگوییم؟

خبرنگارانی به این خوبی هستند که حتی چیزهایی را که ما نمی‌گوییم، به نفع ما و مطابق سلیقه ما می‌نویسند!

دیگر چرا ما حرف بزنیم؟

بهتر است ما هیچ‌چیزی نگوییم؛ این‌ها خودشان دارند می‌نویسند و وظیفه‌شان را انجام می‌دهند!

بهترین چیز این است که اصلاً منتقد نداشته باشی!

شما وقتی منتقد نداشته باشی، هم کارت را درست انجام می‌دهی و هم وقتت را صرف نمی‌کنی که منتقد را ببینی، حرفش را بشنوی و جوابش را بدهی!

اصلاً چه کاری است؟

خب، این شیوه، درمان بسیار خوبی است.

پس یک کار اساسی باید کرد؛ کسانی را به خدمت گرفت که دوراندیش باشند، فقط خوبی‌ها را مطرح کنند و ضعف‌ها را نگویند.

برای اینکه اگر ضعف‌ها را بگویند، این مدیران بدبختی که بیست‌وچهارساعته زحمت می‌کشند، زیر سؤال می‌روند!

خب، چه کسی باید جواب بدهد؟

مگر خدا خوشش می‌آید شما این همه کار انجام‌شده را نبینید؟

حالا چهل تا اشکال هم پیدا شد که شد؛ سی، چهل تا که چیزی نیست!

اصلاً در برابر این همه خدمت، سی، چهل تا اشکال که به حساب نمی‌آید!

امیدواریم این اتفاق بیفتد و آدم‌های خوبی حوزه خبر، گزارش، عکاسی و این چیزها را به دست بگیرند؛ آدم‌هایی که بدانند چه چیزی را باید ببینند، چه چیزی را نباید ببینند، چه چیزی را باید بنویسند و، مهم‌تر از همه، چه چیزی را اصلاً ندیده بگیرند!

آن وقت دیگر نه مدیری وقتش گرفته می‌شود، نه روابط عمومی‌ای زحمت پاسخ‌گویی می‌کشد، نه خبرنگاری سؤال اضافه می‌پرسد و نه کسی ضعف‌ها را بزرگ می‌کند.

همه‌چیز خوب است.

همه راضی‌اند.

همه مشکلات حل شده‌اند.

و اگر هم مشکلی باقی مانده باشد، چون کسی درباره‌اش چیزی نمی‌نویسد، پس حتماً وجود ندارد!

****************

چاپ شده در روزنامه  گویه مورخ چهارشنبه 25 شهریور 1405 شمسی / 4 ربیع الثانی 1448 / 16 سپتامبر 2026 میلادی / سال بیست ودوم/ شماره 2929

مراسم پاسداشت پیشکسوتان قم ، آیینی باشکوه، بی‌حاشیه؛ اما با یک فراموشی بزرگ

مراسم پاسداشت پیشکسوتان قم ، آیینی باشکوه، بی‌حاشیه؛ اما با یک فراموشی بزرگ

سید محمد حسین دریاباری

روز یکشنبه  15شهریور 1405 و همزمان با گرامیداشت روز قم در تالار فرهنگ و هنراین شهر ، مراسمی ، با هدف تجلیل از پیشکسوتان هنر، فرهنگ و رسانه برگزار شد. این مراسم به همت صندوق اعتباری هنر برگزار گردید؛ تشکلی که جمعی از نویسندگان، اصحاب رسانه و فعالان عرصه‌های مختلف هنری را در سراسر کشور گرد آورده و هر از چندگاهی در استان‌های مختلف، از پیشکسوتان این عرصه‌ها تجلیل و تقدیر می‌کند.

این‌بار ایستگاه این قطار به قم رسیده بود و در جریان برنامه‌های برگزارشده، از ۳۰ نفر از پیشکسوتان عرصه‌های مختلف فرهنگ، هنر و رسانه تقدیر و تجلیل به عمل آمد؛ افرادی که بسیاری از آنان همه عمر خود را در عرصه‌ای که در آن فعالیت داشته‌اند صرف کرده، شاگردانی پرورش داده و در جامعه خود منشأ آثار و برکات فراوانی بوده‌اند.

به‌راستی چه کار زیبا، ارزشمند و مبارکی بود. خوشبختانه این مراسم، حاشیه‌ای نداشت؛ یا بهتر است بگوییم حاشیه‌ای برای آن ایجاد نشد، چراکه برنامه به‌خوبی پیش رفت و همه‌چیز در مسیر خود انجام شد. سخنرانان مهمی نیز در این جلسه حضور داشتند که هر یک مطالب قابل توجهی بیان کردند.

از جمله سخنرانان، دکتر آذر بود؛ همان چهره شناخته‌شده‌ای که بسیاری او را به‌واسطه حضورش در برنامه‌های شعر و مشاعره صداوسیما می‌شناسند. او نیز سخنان مهم و قابل توجهی ایراد کرد.

سخنران دیگر مراسم، مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان قم بود که با توجه به توانایی و سابقه‌ای که در سخن گفتن دارد، سخنرانی جامع و قابل قبولی ارائه کرد.

یکی دیگر از مهم‌ترین سخنرانان این جمع، سیدمجید پوراحمدی، مشاوروزیر ومدیرعامل صندوق اعتباری هنر بود که فلسفه برگزاری این مراسم را تشریح کرد و درباره توانایی‌ها و ظرفیت‌های صندوق هنر نیز سخن گفت. وی تأکید داشت که این گام برداشته شده و مجموعه صندوق هنر مصمم است هر توان و ظرفیتی را که در اختیار دارد، برای فرهنگ، هنر و اصحاب رسانه به کار گیرد.

در پایان مراسم نیز از پیشکسوتان عرصه‌های نویسندگی، قرآن، رسانه و هنر در رشته‌ها و شاخه‌های مختلف تجلیل و تقدیر شد.

اما در اینجا یک پرسش مطرح  می شود؛ پرسشی که در ذهن بسیاری از اصحاب رسانه نیز شکل گرفته است:

چرا در مراسمی که برای تجلیل از پیشکسوتان فرهنگ، هنر و رسانه برگزار می‌شود، نامی از یکی از اثرگذارترین، فعال‌ترین و شناخته‌شده‌ترین شخصیت‌های رسانه‌ای قم و کشور به میان نیامد؟

شخصیتی که از قم برخاست، در قم رشد کرد، فعالیت رسانه‌ای خود را در قم حفظ کرد، اما در آسمان رسانه ایران‌زمین درخشید و با رسانه‌های مختلف و تأثیرگذار کشور همکاری داشت.

چگونه ممکن است در مراسمی که برای تجلیل از پیشکسوتان فرهنگ، هنر و رسانه برگزار می‌شود، نامی از مرحوم دکتر حسین عبداللهی به میان نیاید؟

نویسنده این سطور، معتقد است کسانی که دست‌اندرکار فرهنگ هستند، نباید خط ‌وربط و جناح سیاسی را محور کار خود قرار دهند. به‌هرحال، مرحوم  حسین عبداللهی دیگر در قید حیات نبود که چیزی مطالبه کند یا توقعی داشته باشد.

پرسش این است که چگونه ممکن است وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، در یاری رساندن به صندوق هنر و معرفی پیشکسوتان، نام ایشان را مطرح نکرده باشد؟ یا چگونه ممکن است اداره‌کل فرهنگ و ارشاد اسلامی قم، نام چنین شخصیتی را در حافظه فرهنگی و رسانه‌ای خود نداشته باشد؟

و مهم‌تر از همه، چگونه ممکن است مدیران و مسئولان برگزاری برنامه و صندوق هنر، نامی از او نبرند؟

به‌هرحال، اگر کسی از زحمات و خدمات ایشان تقدیر می‌کرد، اگر در جمع حاضران نامی از او برده می‌شد و یا حتی لوح تقدیری به پاس سال‌ها خدمات رسانه‌ای وی به خانواده‌اش اهدا می‌شد، نه‌تنها ضرری نداشت، بلکه مفهوم واقعی همبستگی، وحدت، قدرشناسی و پاسداشت سرمایه‌های فرهنگی و رسانه‌ای را به نمایش می‌گذاشت.

حال این سؤال در ذهن بسیاری وجود دارد: آیا این صندوق هنر است که باید پاسخ دهد که خود نخواسته به چنین کاری مبادرت ورزد؟ یا اداره‌کل فرهنگ و ارشاد اسلامی قم نخواسته است نامی از وی برده شود؟

وگرنه همه هنردوستان، اصحاب رسانه و صاحبان فکر و اندیشه می‌دانستند که دکتر حسین عبداللهی چه جایگاهی در عرصه رسانه کشور داشته است.

به‌هرحال، اگر این نخواستن از قم بوده است، شاید برخی بخواهند برای آن توجیهی پیدا کنند؛ چراکه در قم عده‌ای هستند که خیلی چیزها را نمی‌خواهند و شاید اصلاً نخواهند بسیاری از افراد رشد کنند، پیشرفت کنند و در جایگاه واقعی خود قرار گیرند؛ و تنها بر اساس آنچه خود اعتقاد دارند، انتظار دارند همه خود را با همان نگاه تطبیق دهند.

به هر تقدیر، آقای عبداللهی کسی نبود که صاحبان فکر، فرهنگ و اندیشه در تهران و قم او را نشناسند.

بد نیست در اینجا مروری بر فعالیت‌های رسانه‌ای، سوابق حرفه‌ای و نحوه زندگی او داشته باشیم تا نسل جدید نیز

بدانند که او چه شخصیتی بوده و جای خالی چه چهره‌ای در چنین مراسمی احساس می‌شود.

مرحوم حسین عبداللهی از چهره‌های شناخته‌شده، پرتلاش و اثرگذار عرصه مطبوعات ایران و از چهره‌های ملی رسانه بود که از قم برخاست. آنچه او را نسبت به بسیاری از فعالان این عرصه متمایز می‌کرد، تنها مدیریت چند روزنامه نبود؛ بلکه سابقه طولانی، سخت‌کوشی، نگاه حرفه‌ای و ارتباط نزدیک با مسائل و مطالبات مردم بود که از او شخصیتی برجسته در روزنامه‌نگاری کشور ساخته بود.

حسین عبداللهی متولد سال ۱۳۵۰ بود و فعالیت مطبوعاتی خود را از دهه ۱۳۷۰ آغاز کرد. مسیر حرفه‌ای او به‌تدریج از همکاری با نشریات مختلف، به مدیریت و راه‌اندازی رسانه‌های مؤثر و ملی رسید.

از مهم‌ترین مسئولیت‌ها و فعالیت‌های رسانه‌ای او می‌توان به فعالیت در عرصه مطبوعات از دهه ۱۳۷۰، سردبیری روزنامه «صدای عدالت» در دهه ۱۳۸۰، راه‌اندازی روزنامه «آرمان امروز» در سال ۱۳۸۸، صاحب‌امتیازی، مدیریت و سردبیری روزنامه «آرمان ملی»، مدیریت و فعالیت در روزنامه «ایمان» که یکی از رسانه‌های مهم و ریشه‌دار استان قم به شمار می‌رفت و همچنین عضویت فعال در هیئت‌مدیره انجمن مدیران روزنامه‌های غیردولتی اشاره کرد.

اما تخصص و ویژگی‌های حرفه‌ای او تنها در عناوین و مسئولیت‌ها خلاصه نمی‌شد.

نخستین ویژگی، مدیریت حرفه‌ای رسانه بود. او تنها یک خبرنگار یا نویسنده نبود، بلکه توانایی اداره مجموعه‌های رسانه‌ای، تشکیل تحریریه، هدایت روزنامه و استمرار فعالیت رسانه‌ای در سطح ملی را داشت.

ویژگی دیگر او، سردبیری و سیاست‌گذاری مطبوعاتی بود. طی کردن مسیر از فعالیت‌های ابتدایی مطبوعاتی تا سردبیری و مدیرمسئولی چند روزنامه، نشان می‌دهد که او از فضای رسانه‌ای، انتخاب موضوعات، شناخت مخاطب و هدایت محتوای مطبوعاتی، تجربه و شناخت فراوانی داشت.

نکته دیگری که مرحوم عبداللهی را برجسته می‌ساخت، ارتباط نزدیک او با مسائل و مطالبات مردم بود.

یکی از ویژگی‌هایی که همکاران و شخصیت‌های رسانه‌ای درباره او تأکید کرده‌اند، «درد مردم داشتن» بود که ، از او به‌عنوان روزنامه‌نگاری متعهد و دغدغه‌مند نسبت به جامعه و مسائل عمومی یاد می‌کردند و می‌کنند.

یکی دیگر از ویژگی‌های مهم او، شجاعت و پیگیری در روزنامه‌نگاری بود. یادداشت‌هایی که پس از درگذشت وی منتشر شد نشان می‌دهد که او فردی پیگیر، ثابت‌قدم، صاحب‌قلم و دارای شجاعت رسانه‌ای بوده است.

برخی از نویسندگان حتی ویژگی برجسته او را توانایی تبدیل شدن از صرفاً یک صاحب رسانه، به «صدای مردم» دانسته بودند.

ویژگی مهم دیگر او، فعالیت همزمان در قم و در سطح ملی بود.

یکی از مهم‌ترین ابعاد شخصیت مرحوم دکتر حسین عبداللهی این بود که با وجود حضور و فعالیت در سطح اول مطبوعات کشور، ارتباط خود را با قم و فضای رسانه‌ای این استان حفظ کرد. او از جمله روزنامه‌نگارانی بود که نامش همواره در میان فعالان رسانه‌ای قم دیده می‌شد و در مسائل صنفی، اجتماعی و رسانه‌ای استان نیز حضور و نقش داشت.

به همین دلیل شاید بتوان گفت او پلی ارتباطی میان رسانه قم و مطبوعات ملی کشور بود؛ شخصیتی که از قم برخاست، اما حوزه تأثیرگذاری‌اش محدود به یک استان باقی نماند.

آنهایی که با وی برخورد و همکاری داشتند، اخلاق رسانه‌ای، منش حرفه‌ای و مقبولیت فراگیر او را به خاطر دارند.

پس از آنکه وی در نهم فروردین‌ماه سال ۱۴۰۱، در سن  51 سالگی و بر اثر عارضه قلبی در قم درگذشت، بسیاری از شخصیت‌ها و فعالان رسانه‌ای از جناح‌ها و جریان‌های مختلف نسبت به درگذشت او واکنش نشان دادند.

جریان‌های مختلف درباره او سخن گفتند و اخلاق، توانایی‌ها و ویژگی‌های شخصی و حرفه‌ای او را ستودند. حتی برخی تصریح کردند که او در حوزه رسانه از چنان خوش‌اخلاقی و منش حرفه‌ای برخوردار بود که احترام به او محدود به یک جریان سیاسی خاص نبود. او به همه احترام می‌گذاشت و به همین دلیل نیز از همه احترام می‌دید.

کسانی که از جناح‌های سیاسی مختلف با او ارتباط داشتند و حتی آنان که از نظر سیاسی با او هم‌فکر نبودند، بر این نکته تأکید داشتند که او فردی متبحر، شجاع و روزنامه‌نگاری توانمند بود.

همه از اخلاق خوش، رفتار حسنه و منش حرفه‌ای او سخن گفتند و بسیاری از آنان درگذشت او را فقدان یکی از مدیران و فعالان پرتلاش و اثرگذار عرصه رسانه دانستند.

اما شاید یکی از نکات مهمی که نشان‌دهنده توانایی، خلاقیت و تبحر حسین عبداللهی در عرصه رسانه بود، خاطره‌ای باشد که در جلسه‌ای با حضور اصحاب رسانه قم و وزیر وقت فرهنگ و ارشاد اسلامی رخ داد.

در یکی از جلسات برگزارشده در سالن اجتماعات اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی  قم واقع درخیابان جمهوری اسلامی ،  با حضور آقای دکتر اسماعیلی، وزیر وقت فرهنگ و ارشاد اسلامی در دولت مرحوم شهید آیت‌الله رئیسی، گفت‌وگویی میان اصحاب رسانه و وزیر برگزار شد.

هر یک از اصحاب رسانه، تا آنجا که فرصت اجازه می‌داد، سه یا پنج دقیقه صحبت کردند.

هنگامی که نوبت به  حسین عبداللهی رسید تا سخن بگوید. او نیز بخشی از مشکلات رسانه و اصحاب رسانه قم را مطرح کرد.

در همان جلسه، آقای دکتر اسماعیلی، وزیر وقت فرهنگ و ارشاد اسلامی، نکته قابل توجهی را به زبان آورد. او گفت اگر جناب عبداللهی کمی کمتر هم سخن بگوید اشکالی ندارد؛ چراکه به خاطر تیترهایی که هر روز در روزنامه آرمان ملی منتشر می‌کند، هر از چندگاهی با او تماس داریم و با یکدیگر گفت‌وگو و مکالمه می‌کنیم.

این جمله به‌خوبی نشان می‌دهد که خبرگی و تبحر مرحوم عبداللهی در انتخاب تیتر و نگاه رسانه‌ای، تا چه اندازه قابل توجه بوده است؛ به‌گونه‌ای که حتی وزیر وقت فرهنگ و ارشاد اسلامی نیز به این توانایی و تأثیرگذاری اذعان داشت.

اکنون با مرور این سوابق، پرسش اصلی از مجریان یادداشت جدی‌تر می‌شود:

چطور ممکن است چنین شخصیتی در مراسم تجلیل از پیشکسوتان فرهنگ، هنر و رسانه قم نادیده گرفته شود؟

چگونه ممکن است کسانی که مسئول معرفی پیشکسوتان و چهره‌های اثرگذار بوده‌اند، نتوانند نام مرحوم حسین عبداللهی را در میان فعالان برجسته رسانه کشور و استان قم مطرح کنند؟

آیا واقعاً در میان فهرست‌های موجود، جای خالی چنین شخصیتی احساس نشده است؟

آیا ۳۰ پیشکسوتی که از آنان تقدیر شد، نمی‌شد یاد و نام یکی از چهره‌های ملی رسانه که از قم برخاسته بود نیز گرامی داشته شود تا عدد30 به 31 تبدیل گردد؟

این سوابق درخشان، این همه سال فعالیت در عرصه رسانه و این حضور در سطوح بالای مطبوعاتی کشور، چگونه ممکن است نادیده گرفته شود؟

به‌هرحال، اگر در این مراسم نامی از مرحوم عبداللهی برده می‌شد، اگر در گوشه‌ای از برنامه از خدمات او یاد می‌شد، اگر تصویری از او در میان چهره‌های پیشکسوت قرار می‌گرفت و یا لوحی به پاس سال‌ها تلاش و خدمتش به خانواده او تقدیم می‌شد، نه‌تنها چیزی از برنامه کم نمی‌کرد، بلکه بر اعتبار و غنای آن می‌افزود.

تجلیل از پیشکسوتان تنها تقدیر از کسانی نیست که امروز در میان ما حضور دارند؛ بلکه پاسداشت نام و یاد کسانی که عمر خود را صرف فرهنگ، هنر و رسانه کرده‌اند و امروز دیگر در میان ما نیستند نیز بخشی از همان وظیفه فرهنگی و تاریخی است.

جامعه‌ای که سرمایه‌های فرهنگی خود را به‌موقع نشناسد و نام آنان را زنده نگه ندارد، ممکن است روزی برای یافتن الگوهای واقعی خود با مشکل روبه‌رو شود.

حسین عبداللهی یکی از همین سرمایه‌ها بود؛ سرمایه‌ای رسانه‌ای که از قم برخاست، در سطح ملی درخشید و با وجود همه فعالیت‌های گسترده‌اش، ارتباط خود را با زادگاه و فضای رسانه‌ای قم حفظ کرد.

به هر تقدیر، امیدواریم وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، صندوق اعتباری هنر و اداره‌کل فرهنگ و ارشاد اسلامی قم، به افکار اصحاب رسانه و پرسش‌هایی که در این زمینه مطرح شده است، پاسخ دهند.

چه چیزی سبب شد نام مرحوم عبداللهی در مراسم تجلیل از پیشکسوتان فرهنگ، هنر و رسانه قم مطرح نشود؟

آیا نام او در فهرست‌ها نبوده است؟ اگر نبوده، چرا نبوده است؟ چه کسی مسئول معرفی چهره‌های رسانه‌ای بوده است؟ و اگر نام او مطرح شده، چرا در نهایت از وی و خدمات ارزشمندش یاد نشده است؟

پاسخ به این پرسش‌ها شاید بتواند بخشی از ابهام موجود را برطرف کند.

در غیر این صورت، این پرسش همچنان باقی خواهد ماند که چگونه در مراسمی برای تجلیل از پیشکسوتان فرهنگ، هنر و رسانه، نام یکی از چهره‌های اثرگذار، ملی و برخاسته از قم در عرصه رسانه، یعنی مرحوم عبداللهی، به میان نیامد؟

امیدواریم این موضوع مورد توجه قرار گیرد و اگر کوتاهی یا غفلتی صورت گرفته است، در فرصتی مناسب جبران شود؛ چراکه زنده نگه داشتن نام سرمایه‌های فرهنگی و رسانه‌ای، نه یک لطف، بلکه وظیفه‌ای فرهنگی، تاریخی و اخلاقی است.

چاپ شده در روزنامه گویه مورخ شنبه 21 شهریور 1405 شمسی / 30 ربیع الاول 1448 / 12 سپتامبر 2026 میلادی / سال بیست ودوم/ شماره 2925

https://farsnews.ir/gooyeh/1789156380667367233

https://virasty.com/user170879019828/1789156152631709982

https://virasty.com/user170879019828/1789156042713460360

وقف از رفع نیازهای امروز تا ساختن آینده؛ نسخه جدید برای احیای یک سنت ماندگار

وقف از رفع نیازهای امروز تا ساختن آینده؛ نسخه جدید برای احیای یک سنت ماندگار

وقف برای فردا؛ اوقاف قم به دنبال پیوند سرمایه‌های ماندگار با نیازهای راهبردی کشور

مدیرکل اوقاف و امور خیریه استان قم با تأکید بر ضرورت بازتعریف کارکردهای وقف متناسب با نیازهای امروز جامعه گفت: وقف نباید صرفاً به ساخت‌وساز و اقدامات جاری محدود شود، بلکه باید پشتوانه‌ای پایدار برای توسعه علم، پژوهش و تعمیق ایمان در جامعه باشد.

به گزارش خبرنگار روزنامه گویه، «سید محمد حسین دریاباری  »حجت‌الاسلام والمسلمین عباس اسکندری، مدیرکل اوقاف و امور خیریه استان قم، در نشست خبری شنبه هفتم شهریو1405 با اصحاب رسانه به مناسبت هفته وقف، با تبریک میلاد پیامبر اکرم(ص)، ولادت امام جعفر صادق(ع) و هفته وحدت، اظهار کرد: هفته وقف در سال‌های گذشته در روزهای پایانی ماه صفر و همزمان با ایام رحلت پیامبر اکرم(ص)، شهادت امام حسن مجتبی(ع) و شهادت امام رضا(ع) قرار داشت و این همزمانی، فرصت تبیین موضوع وقف را تا حدودی تحت‌الشعاع قرار می‌داد؛ از این رو زمان برگزاری هفته وقف تغییر کرد تا با میلاد پیامبر اکرم(ص) پیوند داشته باشد.

وی با اشاره به سابقه وقف در اسلام افزود: پیامبر اکرم(ص) را می‌توان از نخستین واقفان در اسلام دانست و پس از ایشان نیز امیرالمؤمنین(ع)، حضرت فاطمه زهرا(س)، امام حسن مجتبی(ع) و دیگر ائمه اطهار(ع) موقوفاتی داشته‌اند که بخشی از درآمد آنها برای خدمت به مردم، اطعام نیازمندان و حمایت از مسافران و افراد بی‌پناه هزینه می‌شده است.

اسکندری وقف را یکی از سنت‌های ریشه‌دار و ارزشمند فرهنگ اسلامی دانست و گفت: بسیاری از علما، خیرین و مردم از اقشار مختلف با تأسی از سیره پیامبر(ص) و اهل‌بیت(ع) اموال خود را وقف کرده‌اند و بخش قابل توجهی از موقوفات موجود در کشور، حاصل همین نگاه خیرخواهانه و مسئولیت اجتماعی است.

وقف؛ خدمتی برای همه مردم

مدیرکل اوقاف و امور خیریه استان قم با تأکید بر اینکه بهره‌مندی از وقف محدود به فقرا و نیازمندان نیست، اظهار کرد: بخشی از موقوفات بر اساس نیت واقف به فقرا و مستمندان اختصاص دارد، اما بسیاری از موقوفات نیز دارای کارکرد عمومی هستند و عموم مردم از آنها استفاده می‌کنند.

وی ادامه داد: مدارس، دانشگاه‌ها، مراکز درمانی، بیمارستان‌ها، راه‌ها، پل‌ها و دیگر زیرساخت‌های عمومی در مواردی با استفاده از موقوفات ایجاد شده‌اند و مردم بدون آنکه بدانند، در زندگی روزمره از خدمات موقوفات بهره می‌برند.

اسکندری تأکید کرد: یکی از ویژگی‌های مهم وقف این است که خدمت آن بدون منت انجام می‌شود. متولیان و دست‌اندرکاران وقف نیز باید خود را واسطه‌ای میان واقف و مردم بدانند؛ یعنی امکانات و درآمدهای موقوفه را مطابق نیت واقف و در چارچوب قوانین شرعی و قانونی، بدون منت در اختیار جامعه قرار دهند.

وی با اشاره به ظرفیت وقف مشارکتی گفت: این تصور که وقف تنها برای افراد ثروتمند است، درست نیست. گروهی از مردم با درآمدهای محدود نیز می‌توانند با مشارکت یکدیگر مالی را فراهم و آن را با نیت مشخص وقف کنند.

مدیرکل اوقاف و امور خیریه استان قم افزود: در وقف مشارکتی، مشخص می‌شود چه افرادی واقف هستند و موقوفه باید در چه مسیری هزینه شود. این شیوه در برخی استان‌ها آغاز شده و می‌تواند زمینه مشارکت اقشار بیشتری از مردم در فرهنگ وقف را فراهم کند.

ضرورت عبور از نگاه سنتی به وقف

اسکندری با تأکید بر ضرورت تغییر نگاه به وقف گفت: اگر بخواهیم همچنان با شیوه‌های سنتی در حوزه وقف عمل کنیم، نمی‌توانیم از این ظرفیت برای حل مسائل بزرگ جامعه استفاده کنیم. وقف باید متناسب با نیازهای هر دوره تعریف شود.

وی افزود: در گذشته، ساخت آب‌انبار، مسجد، مدرسه، راه، پل و مراکز درمانی پاسخی به مهم‌ترین نیازهای جامعه در همان زمان بود. امروز نیز باید نیازهای جدید جامعه را شناسایی کنیم و وقف را در همان مسیر به کار بگیریم.

مدیرکل اوقاف قم دو نیاز اساسی امروز جامعه را «توسعه علم» و «تعمیق ایمان» عنوان کرد و گفت: کشور برای پیشرفت علمی، تحقیق و پژوهش و دستیابی به فناوری‌های نوین نیازمند پشتیبانی است و در کنار آن، جامعه برای آشنایی بیشتر نسل جوان و عموم مردم با معارف اسلامی و تقویت ارتباط با خداوند به سرمایه‌گذاری فرهنگی و اعتقادی نیاز دارد.

وی خاطرنشان کرد: تجربه سال‌های گذشته نشان داده است که هر جا سرمایه‌گذاری علمی و پژوهشی صورت گرفته، کشور توانسته روی پای خود بایستد. امروز نیز باید از ظرفیت وقف برای حمایت از دانشمندان، پژوهشگران، توسعه فناوری و فعالیت‌های علمی استفاده شود.

اسکندری با بیان اینکه توسعه علمی و تعمیق ایمان می‌تواند دو محور مهم وقف‌های جدید باشد، از رسانه‌ها خواست در معرفی این ظرفیت و فرهنگ‌سازی برای وقف‌های هدفمند نقش فعال‌تری ایفا کنند.

وقف باید آینده را بسازد

وی تأکید کرد: رسیدگی به فقرا، ساخت مراکز مورد نیاز و اجرای پروژه‌های عمرانی همچنان از ضرورت‌های وقف است، اما نگاه ما نباید فقط معطوف به زمان حال باشد. با وقف باید آینده را ساخت.

اسکندری افزود: وقف‌های جدید می‌توانند در کنار رفع نیازهای فوری جامعه، پشتوانه‌ای برای مسائل راهبردی کشور باشند؛ به‌گونه‌ای که سرمایه‌های وقفی برای سال‌های آینده نیز منشأ اثر و خدمت باقی بمانند.

ثبت ۱۴ وقف جدید در قم

مدیرکل اوقاف و امور خیریه استان قم در ادامه به عملکرد این اداره‌کل اشاره کرد و گفت: از ابتدای سال جاری تاکنون ۱۴ وقف جدید در استان قم به ثبت رسیده که ارزش تقریبی آنها ۲۵۰ میلیارد تومان و مجموع مساحت آنها بیش از چهار هزار مترمربع است.

وی افزود: از میان واقفان این موقوفات، ۹ نفر مرد و چهار نفر زن بوده‌اند و بخشی از نیت‌های جدید نیز با توجه به نیازهای روز جامعه، به حوزه علم و ایمان اختصاص یافته است.

اسکندری همچنین از وجود بیش از سه هزار موقوفه و بیش از ۲۰ هزار رقبه در استان قم خبر داد. قم در زمینه سنددار شدن موقوفات نیز در سال‌های اخیر به عنوان یکی از استان‌های پیشرو معرفی شده و طبق اعلام مدیرکل اوقاف استان، همه موقوفات استان ــ به استثنای موارد دارای تعارض ــ سنددار شده‌اند.

وی با اشاره به حضور موقوفات در بخش‌های مختلف خدمات عمومی اظهار کرد: بیش از ۱۲۹ هزار مترمربع از اراضی موقوفه در اختیار دستگاه‌های مختلف قرار دارد. همچنین ۲۲ رقبه موقوفه در حوزه بهداشت و درمان و ۱۲۳ رقبه در اختیار آموزش و پرورش قرار گرفته است.

کاشت درخت در ۲ هزار هکتار از اراضی وقفی قم

اسکندری یکی از برنامه‌های مهم اوقاف قم را ورود به طرح‌های زیست‌محیطی عنوان کرد و گفت: مقدمات اجرای طرح بیابان‌زدایی و کاشت درخت در حدود دو هزار هکتار از اراضی اطراف قم فراهم شده است.

وی افزود: اجرای این طرح می‌تواند در کاهش ریزگردها مؤثر باشد؛ چرا که آثار گردوغبار برخاسته از مناطق اطراف قم تنها به این استان محدود نمی‌شود و استان‌هایی مانند اصفهان و مرکزی را نیز تحت تأثیر قرار می‌دهد.

مدیرکل اوقاف قم با بیان اینکه اجرای طرح به صورت مرحله‌ای خواهد بود، گفت: هزینه اجرای این پروژه سنگین است و برای تحقق کامل آن به همکاری دستگاه‌های مرتبط نیاز داریم.

احداث اردوگاه دانش‌آموزی و دانشجویی

وی همچنین از برنامه‌ریزی برای ایجاد یک مجموعه تفریحی، فرهنگی و تربیتی برای جوانان قم خبر داد و گفت: با توجه به کمبود فضاهای مناسب برای گذران اوقات فراغت جوانان، اوقاف آمادگی دارد در جوار یکی از امامزادگان منطقه جعفرآباد، یک اردوگاه دانش‌آموزی و دانشجویی ایجاد کند.

به گفته اسکندری، زمین مورد نظر حدود ۱۱۰ هکتار وسعت دارد و رایزنی برای تأمین زیرساخت‌های آب، برق و گاز این مجموعه در حال انجام است.

وی همچنین از اجرای برخی طرح‌های سرمایه‌گذاری در حوزه کشاورزی و برنامه‌های دیگر اوقاف قم خبر داد و گفت این سرمایه‌گذاری‌ها با هدف ایجاد درآمد پایدار برای موقوفات و افزایش منافع عمومی انجام می‌شود.

طرح انرژی خورشیدی همچنان در دستور کار است

مدیرکل اوقاف و امور خیریه استان قم درباره طرح احداث نیروگاه‌های خورشیدی نیز گفت: اجرای این طرح منتفی نشده، اما به دلیل برخی مشکلات مربوط به سند زمین و همچنین ظرفیت موجود در زمینه تولید برق خورشیدی، اجرای آن با تأخیر مواجه شده است.

وی افزود: در صورت فراهم شدن شرایط و تعیین تکلیف برخی مجوزها و ظرفیت‌های موجود، این طرح نیز دنبال خواهد شد.

دفاع از حریم موقوفات در کنار ساماندهی شهری

اسکندری در بخش دیگری از سخنان خود به موضوع ساماندهی قبرستان نو و وادی‌السلام قم پرداخت و با تأکید بر ضرورت حفظ ماهیت وقفی این اماکن گفت: اوقاف با ساماندهی، زیباسازی و بهسازی این مجموعه‌ها مخالفتی ندارد، اما این اقدامات نباید موجب خروج موقوفه از مسیر شرعی و نیت واقف شود.

وی افزود: درباره قبرستان نو، اوقاف در برابر واگذاری بخشی از موقوفه برای توسعه شهری ایستادگی کرده، اما همزمان برای ساماندهی و زیباسازی آن اعلام آمادگی کرده است.

مدیرکل اوقاف قم تأکید کرد: تفاهم‌هایی با شهرداری در این زمینه دنبال شده تا هم ضوابط شرعی و حقوق موقوفه رعایت شود و هم وضعیت این اماکن برای مردم و شهر سامان پیدا کند.

وی با اشاره به اهمیت تاریخی قبرستان نو اظهار کرد: این مکان بخشی از تاریخ و هویت قم است و در طرح ساماندهی باید شأن شخصیت‌های علمی و مذهبی مدفون در آن نیز حفظ شود.

اسکندری همچنین بر ضرورت حفظ حصار و تعیین ورودی مشخص برای قبرستان وادی‌السلام تأکید کرد و گفت: این مکان محل دفن علما، شهدا و شخصیت‌های ارزشمند است و باید حرمت قبور و فضای آرامستان حفظ شود.

وی با تأکید بر اینکه اوقاف و شهرداری باید در چارچوب قانون با یکدیگر همکاری کنند، گفت: اگر شهرداری برای اجرای طرح‌های شهری به بخشی از اراضی موقوفه نیاز داشته باشد، این موضوع باید از مسیر قانونی و با رعایت حقوق موقوفه دنبال شود.

اسکندری افزود: اوقاف نه در برابر توسعه

و زیباسازی شهر قرار دارد و نه اجازه می‌دهد موقوفات بدون رعایت ضوابط قانونی و شرعی از مسیر خود خارج شوند.

وی تصریح کرد: حتی در پروژه‌های عمرانی و سرمایه‌گذاری اوقاف نیز به همکاران تأکید کرده‌ایم که زیبایی شهری و رفاه مردم مورد توجه قرار گیرد؛ زیرا هدف نهایی وقف، خدمت به جامعه و باقی ماندن اثر خیر واقف است.

مدیرکل اوقاف و امور خیریه استان قم در پایان گفت: آینده وقف در گرو آن است که این سنت ارزشمند از یک نگاه صرفاً سنتی فاصله بگیرد و با نیازهای واقعی جامعه پیوند بخورد؛ اگر مردم، مسئولان و رسانه‌ها در این مسیر مشارکت کنند، وقف می‌تواند به یکی از پشتوانه‌های پایدار برای توسعه علمی، فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی کشور تبدیل شود.

چاپ شده درروزنامه گویه مورخ دوشنبه 9 شهریور 1405 شمسی / 18 ربیع الاول 1448 / 31 آگوست 2026 میلادی / سال بیست ودوم/ شماره 2917